Folklore, wetenschap en cultuur

Heb je ooit gehoord van piblokto (poolhysterie) of hwa-byeong (vuurziekte)? Dit zijn namen van cultuurgebonden syndromen die alleen “bestaan” in bepaalde culturen en families. Laten we de titel van dit boek toevoegen aan deze lijst van syndromen. Folklorn is in zoveel opzichten een van de beste boektitels die ik ooit ben tegengekomen: het woord zinspeelt op een gevoel van verlorenheid, de wens om ergens deel van uit te maken, en op de magie en het mysterieuze van volksverhalen.

Via het verhaal van Elsa verken je wat het betekent om ergens bij te horen – niet alleen wat betreft herkomst, maar ook wat betreft relaties met mensen (inclusief jezelf). De vele opmerkingen over ras en cultuur en vulgaire ‘grappen’ zorgden er soms voor dat ik me ongemakkelijk voelde en me ergerde aan Elsa als verteller. Ik vind haar geen fijn persoon, maar ik erken wel dat ze een inzichtrijke verteller is die past bij een verhaal als dit. In feite geeft mijn lichte afkeer en waardering blijk van de schrijfkunsten van Angela Mi Young Hur.

In Folklorn lees je over hoe het is om in een ander land op te groeien vanuit twee verschillende perspectieven: de geadopteerde en de immigrant. Beiden hebben het niet makkelijk, maar ondanks dat ze ‘verwaarloosd’ zijn door hun (pleeg)ouders, laat het verhaal zien dat de (pleeg)ouders ook maar mensen zijn die hun best deden met de kennis die er op dat moment was.

“I just want to be enclosed and untouchable, lest anyone expect me to bloom.” Elsa is niet gelukkig, maar dat maakt dit niet een deprimerend verhaal. Haar zelfspot en gedachten tonen een diepgewortelde kwetsbaarheid. Een van de dingen die Folklorn echt goed doet, is dat het begrip wekt voor de personages en de situatie. Stel jezelf de volgende vraag: als je handelt in iemands belang, doe je dan wat het beste voor hem of haar is? Heb je het die persoon gevraagd?

Wanneer Elsa terugkeert naar de VS, wordt het verhaal eentonig. Er zijn teveel flashbacks en herhalingen. Ook: de diepgaande wetenschappelijke, historische en folkloristische uiteenzettingen kunnen soms wat langdradig zijn, maar als je geïnteresseerd bent in de besproken onderwerpen, dan zul je de informatie waarderen. Net wanneer je denkt dat het verhaal te veel in het verleden blijft hangen, gaat het gelukkig weer vooruit. Dank je, Oskar!

De folklore is zorgvuldig in het echte verhaal verweven, ik waardeerde vooral de link met het motief uit het verhaal van het meisje met de blinde vader. De volksverhalen zorgen voor een rode draad die het verhaal van Elsa op het juiste pad houden en vooruit helpen. Elsa’s moeder en de andere mensen die voor de overlevering van cultureel erfgoed zorgen zijn daadkrachtig en houden op hun eigen manier van de volgende generatie.

Folklorn is een intrigerend boek dat je zeker moet lezen omdat het folklore, wetenschap, geschiedenis en culturele aspecten op zo’n coole manier mengt.

Angela Mi Young Hur is een Koreaans-Amerikaanse auteur die in Zweden woont. Folklorn is haar tweede roman.