"Sci-fi" van Koreaanse bodem

Tower is een boek dat je aan het denken zet. Het is geen luchtig boek omdat je de logistiek en de politiek binnen de Bonenstaak goed in de gaten moet houden. Er zijn betekenissen binnen betekenissen en ik ben er zeker van dat elke lezer zijn of haar eigen conclusies zal trekken, en geen van die conclusies zal dezelfde zijn als de mijne.

Vooral het contrast tussen “individuen” die hun werk goed doen en geen kwaad in de zin hebben, en wat al die goedbedoelende individuen samen kunnen veroorzaken, maakte indruk op me. Je kunt je laten meeslepen door één onschuldige daad en vervolgens geleefd worden door de machtshebbers in de Beanstalk, een wereldwijd erkende soevereine staat van 500.000 mensen.

Hoewel deze verhalenbundel als sci-fi wordt bestempeld, zijn de verhalen meer van sociale en politieke aard. De technologie is niet erg geavanceerd. Tower schetst een samenleving die vergelijkbaar is met elke grote metropool, alleen is de samenleving in dit geval volledig 3D, wat een nieuwe laag toevoegt aan machtsvertoon. Een nieuwe wereld om te verkennen.

Stof tot nadenken

Bae Myung-hoon’s schrijfstijl en Sung Ryu’s vertaling lezen prettig. De zinnen vloeien soepel in elkaar over. Soms worden de gedetailleerde beschrijvingen van de werking van de Bonenstaak een beetje vermoeiend, maar dat is nodig zodat de lezer begrijpt wat er aan de hand is. Het boek is intenser – op een ingetogen en indirecte manier – dan ik had verwacht. Alle verhalen willen een situatie, een probleem, overbrengen en de karakters bestaan alleen om dat te faciliteren.

Tower wordt een politieke satire genoemd en dat is terecht. Soms zijn de verhalen grappig – laten we de hond erbij betrekken – maar zelfs dan kun je de spiegel die je wordt voorgehouden moeilijk negeren. Omdat ik geen ervaring heb met 3D-denken, ga ik ervan uit dat zelfs wanneer er geen bewakingscamera’s zijn, tenminste één van de muren in de Beanstalk de gebeurtenissen in de toren reflecteert en jou en anderen laat zien wat je niet wilt zien. Een visie waar je niet makkelijk aan ontsnapt: wanneer je de toren wilt verlaten, moet je verticaal en horizontaal transport combineren om meerdere verdiepingen te doorkruisen tot je weer in een vlakke 2D wereld terechtkomt.

Gedenkwaardige verhalen

Laten we het over de verhalen hebben. Hoewel ik nog steeds gemengde gevoelens heb over de verloren ziel van de robot, ben ik erg blij dat de hond serieus genomen wordt. Los daarvan: de eerste twee verhalen – Three Wise Recruits en In Praise of Nature – zijn erg vermakelijk. In deze verhalen worden de zichtbare en onzichtbare (politieke) machtsvelden onderzocht. In de appendix praat de hond (Acteur P) over zijn leven alsof hij een mens is met ongelijke rechten. De latere verhalen richten zich meer op logistiek, maar laten ook de macht van de massa zien, wat een hype kan doen, en hoe de associatie met iets heiligs zijn uitwerking heeft op de mensen eromheen.

Soms moet je goed opletten om de betekenis te begrijpen; in een van de verhalen – The Elevator Maneuver Exercise – wordt dit naar een heel nieuw niveau getild. Er zijn zoveel details dat het voelt alsof je een verslag voor je werk aan het lezen bent. Er zijn verhalen binnen verhalen, onzichtbare machtsvelden waarop slechts gezinspeeld wordt, iets wat je tussen de regels door moet lezen. Een subtiliteit die zo diep gaat als je zelf wilt, maar waar je wel zelf in moet duiken.

Het verhaal dat me het meest raakt (vooral dit jaar) is Café Beans Talking in de Appendix. Dit café toont de kracht van lokale ontmoetingsplaatsen, hoe samenkomsten van mensen leiden tot menselijkheid. Zodra die gemeenschap wordt weggenomen, worden de mensen van die torenverdieping weer mensen van een natie; gezichtsloze mensen zonder identiteit. Alles wat overblijft is een verslag van hun waardevolle levens en ervaringen die zich horizontaal binnen de ruimte afspeelden. Zij moeten, net als wij, oppassen dat ze geen verticaal coördinaat worden.