Taal en identiteit

How We Are Translated is een intrigerende titel – vooral voor wie geïnteresseerd is in talen – en zet je vanaf het begin aan het denken over de acties van de verteller in het boek. Een goed gekozen titel die iets zegt over hoe de hoofdpersoon de obsessie van haar vriend voor het leren van Zweeds waarneemt, maar ook over hoe ze zelf vastzit in – maar niet kan ontsnappen aan – haar werkleven.

Kristin voelt zich als een ander persoon wanneer de taal die zij spreekt of de taal die tegen haar gesproken wordt, wisselt. Als ze Solveig is, de vikingvrouw in wier huid ze kruipt op het werk, vatten de bezoekers van het openluchtmuseum haar woorden en daden op een bepaalde manier op en vertalen haar persoon als ware ze iemand anders. Hetzelfde gebeurt thuis met haar vriendje, maar in dit geval is het duidelijk dat ze elkaar verkeerd begrijpen.

Wanneer een vraag in haar werkleven of privéleven opduikt, wordt de situatie gespiegeld in de andere. Zowel Kristin als haar vriendje zitten vast tussen werelden en proberen er achter te komen wie ze zijn – alleen en samen – maar ook wie ze in de toekomst zouden moeten zijn. De perfecte omschakeling is nog ver weg.

Wat ik waardeer aan How We Are Translated is hoe hun innerlijke strijd subtiel wordt weergegeven in de manier waarop Kristin haar dagen beschrijft. Het zit hem in de zachte en liefdevolle gedachten die ze heeft over haar vriendje, maar ook in de kleine gebaren die ze beiden maken. Jessica Gaitán Johannesson schreef een multi-dimensionaal personage dat worstelt met haar identiteit.
Helaas ben ik nu op het punt gekomen waarop ik moet zeggen dat ik dit boek niet met plezier heb gelezen. Dit komt vooral door de manier waarop het verhaal wordt verteld. Het onvoorspelbare verloop is in het begin verfrissend, maar wordt na een tijdje vermoeiend als je op zoek bent naar het ‘geheel’. Als je eindelijk door hebt waar een bepaalde paragraaf over gaat, schakelt de verteller over naar het volgende onderwerp voordat je de uitkomst of de volgende stappen van het vorige onderwerp weet.

Het verhaal voelde voor mij te versplinterd aan. Kristin spreekt haar vriendje aan en niet mij, de lezer. Misschien hadden Kristin en haar vriendje elkaar beter begrepen, als hij dit boek had gelezen. Voor mij heeft het geen zin om haar gedachten te volgen.

Ik heb geen sterkte mening over het veelvuldige gebruik van Zweedse woorden en zinnen (allemaal met Engelse vertaling) in het boek. Ik ken nu meer Zweedse woorden dan eerst – wat leuk is – maar vanwege de frequentie van de Zweedse teksten verwachtte ik een sterkere impact op het verhaal. Na een tijdje begon ik Kristins gevoelens over het Zweeds te delen: “I do adore Swedish sometimes (as long as it stays where it is).” Ik hoop dat dit niet de beoogde impact was.

Op het moment dat ik het boek uitlas, waren mijn gedachten net zo versplinterd als die van Kristin, en hoopte ik dat ze een manier zou vinden om de toekomst gedag te zeggen, zeker als de toekomst vandaag nog om de hoek komt kijken.