Kunstwerk an sich

Achter elke gebeurtenis, achter elk verhaal zit iets meer: een zogenaamde “negatieve geschiedenis”. Dat is een soort fotografisch negatief van betekenis, een historische schaduw van wat voorafging. Yoav gaat met zijn fotografie op zoek naar het onzichtbare tot hij in de onzichtbaarheid van een mijnstad vindt wat hij zoekt.

Net als Yoav volgt ook de hoofdverteller een geschiedenis die tot dan toe onzichtbaar is geweest, namelijk de geschiedenis van Giovanna. Hij werkt in een klein natuurhistorisch museum in New Jersey en heeft meerdere gesprekken met ontwerper Giovanna nadat hij door haar ontboden is. Giovanna’s ontwerpen laten de kunst van het camoufleren en verstoppen zien; een manier om haar angst voor menigten te uiten. De hoofdverteller is geobsedeerd door haar, en vooral door haar strijd als tienjarige tegen een tropische ziekte, de betekenis van haar ontwerpen en haar fascinatie voor Latijns-Amerika. Toch durft hij de enveloppen die ze heeft achtergelaten niet te openen. In het begin.

Wat mij het meest fascineert in Natural History is het leven van Virginia. Virginia had de zwendel van de eeuw: een uitdagend kunstwerk dat leidt tot de rechtszaak waar ze lang op heeft geanticipeerd, want “All art leads to trial. There is no art without judgment.” Het kunstproces heeft mij het meest aan het denken gezet. Kan een tragedie een kunstwerk worden enkel en alleen vanwege de inspiratie waar het uit is ontstaan? Welke rol speelt de artistieke intentie hierin? En wanneer wordt deze intentie als masker gebruikt?

Natural History van Carlos Fonseca is een ambitieus verhaal dat je met je volle aandacht moet lezen. De zinnen zijn lang en er is veel culturele, politieke en historische kennis in verwerkt. Laat Carlos Fonseca je dieper in het verhaal leiden tot je de rijke levens ontdekt die sommige personages hebben geleefd. Er zijn lagen binnen lagen.

Hoewel ik de hoofdstukken over Yoav en Virginia – in principe het midden van het boek – leuk vond, vond ik de rest van het boek nogal saai. Vooral het eerste deel over de ontmoetingen van de hoofdverteller met Giovanna las traag. En de latere hoofdstukken over een reis waar je al te veel over weet waren overbodig. Hetzelfde geldt voor het aantal vertellers: wat brachten Tancredo en Esquilín het verhaal dat Virginia of de hoofdverteller niet kon delen?

Conclusie
Natural History is het meest interessant wanneer je leest over het leven van Yoav en Virginia en de verhandeling over kunst tijdens de rechtszaak. Als de vorm van het verhaal en de vertaalperspectieven anders waren geweest, had ik dit boek misschien beter gevonden.