Interessant boek met gebreken

Milo van Bokkum is een jonge vent van 28 jaar, redacteur economie bij NRC. Hij deed ook onderzoek en vertaalwerk voor The Financial Times. Voorwaar niet gering voor een jongeman. En nu heeft hij een leuk werkje geschreven over het verschijnsel grenzen, compleet met veel kaartjes, een literatuurlijst en een bronvermelding. Daarenboven een register zodat het boekje ook goed kan dienst doen als naslagwerk.

In de inleiding neemt Milo ons op sleeptouw door eerst wat persoonlijke ervaringen met grenzen te vertellen. Hij raakt gefascineerd en zo ontstaat, wat hij noemt, zijn verslaving aan grensstreken en heeft hij veel veldwerk verricht, veelal op de fiets. Vandaar misschien dat hij verhoudingsgewijs vooral veel schrijft over Nederland en de aangrenzende landen.
Treffend vond ik in de inleiding zijn uitleg over de functie van grenzen. Het is immers een betrekkelijk jong verschijnsel. Er zit niets banalers achter dan domme xenofobie, angst voor de Ander. Bij grenzen draait het vooral om bescherming van de eigen persoon en diens verwanten tegen de vreemde en wellicht gevaarlijke Ander. Daarnaast heeft een grens natuurlijk nog andere functies maar xenofobie is de eerste.
Vroeger waren er geen grenzen en leefde iedereen zo vrij als een vogeltje in de lucht, behoudens natuurlijk stadspoorten en tolheffingen.
Enno Nuy is hierboven uitgebreid ingegaan op de inhoud, dus dat ga ik niet nog eens dunnetjes overdoen. Terecht benoemt hij de arrogantie van de oude kolonisatoren die eindeloos aan landje pik deden en aan strepen trekken, tot hier en niet verder, geheel willekeurig en volkomen respectloos, zoals je dat kunt verwachten van kolonisatoren.

Ik kom niet verder dan drie sterren want er ontbreekt nogal wat aan het boek. Niet alleen stilistisch maar er staat ook onvolledige informatie in, zoals de grens tussen Noord- en Zuid-Korea. Volgens Milo ligt die als een kaarsrechte lijn op de 38ste breedtegraad. Dat blijkt echter op atlassen helemaal niet zo te zijn. De schrijver verzuimde uiteen te zetten waarom er later toch een grenscorrectie kwam.
Een groot gemis vind ik een overzicht van de idiote grenstrekkerij in het Midden-Oosten. Immers, ook daar hebben de kolonisatoren heel wat af geprutst, wat vooral goed te zien is aan de talrijke rechte grenzen die daar zijn getrokken zonder rekening te houden met de bevolking.
Ik heb me laten vertellen dat men aanvankelijk van plan was om bij de dekolonisatie de Koerden een eigen gebied toe te kennen maar dat men daarvan terugkwam toen er grote olievoorraden werden ontdekt.
Daarmee werd het tragische lot van de Koerden bezegeld: het grootste volk op aarde zonder eigen staat was een feit. De gevolgen daarvan ondervinden zij in de vier landen waarin zij wonen sinds jaar en dag: overal worden zij onderdrukt.
Laatste minpunt: hoewel er veel kaartjes in het boek staan, zijn vele ervan vrijwel onbruikbaar, zelfs met een vergrootglas. De functie van goed kaartwerk is in een dergelijk boekwerk van grote betekenis. Echt een ongelooflijke misser.