Een prestigieus project

Wie Selma Lagerlöf is voor Zweden die is Sigrid Undset voor Noorwegen. Ze waren bovendien tijdgenoten.
Undset wist al jong dat ze wilde schrijven. Haar eerste manuscript werd afgewezen door de uitgever met de opmerking dat ze zich maar niet meer moest wagen aan historische romans (!), ze kon maar beter iets moderns gaan schrijven. Dat heeft de goegemeente geweten want op haar 25ste verscheen haar eerste boek Marta Oulie.
We schrijven het jaar 1907 en Undset trapt tegen menig heilig huisje: Marta Oulie was lerares maar ook moeder en ze pleegde overspel binnen het huwelijk.

Marta en haar man Otto komen uit de gegoede middenstand van Oslo. Hij heeft een eigen zaak waarin zijn beste vriend Henrik zijn naaste collega is.
Ik ga nu het een en ander verklappen maar dat lijkt me geen probleem. Het gaat in dit boek niet zozeer om het verhaal en de gebeurtenissen als wel om de innerlijke beleving van vooral Marta en Otto en hoe Undset dit verwoordt.
In de loop van het verhaal krijgt Otto tuberculose en hij wordt daartoe opgenomen in een soort sanatorium zoals dat toen gebruikelijk was. Hij zal later overlijden.
Marta gaat vreemd met Henrik en krijgt een kind van hem. Otto weet niet beter dan dat het kind van hem is.

Ziehier in een notedop de thematiek die Undset wil behandelen in dit boek. Op je 24/25ste dergelijke ernstige levensvragen behandelen is geen geringe opgave.
In amper 130 bladzijden is de schrijfster er klaar mee. Nee, ze heeft het niet afgeraffeld maar het was voor haar niet mogelijk om echt diepgaand de materie te behandelen. Zeker, ze probeerde het en we lezen dialogen tussen Henrik en Marta en tussen Otto en Marta maar het komt allemaal niet overtuigend uit de verf. Dat geldt ook voor de inkleuring van haar moederschap en haar gevoelens voor haar buitenechtelijke kind.

Daarnaast is er nog de relatie Otto-Henrik. Hoe ontwikkelt zich hun vriendschap? We komen er niet achter.
Undset probeert om de ontwikkelingsgang van de relatie tussen Marta en Henrik duidelijk te schetsen maar hoe het precies zit met hun gevoelens voor elkaar blijft toch in het verborgene. Gaan ze na het overlijden van Otto met elkaar trouwen? Laat ik dat nu niet gaan verklappen.
Tenslotte is er nog het ziekteproces en het lijden van Otto. Hoe zet een schrijfster in de bloei van haar leven dit neer op papier? Dat is toch niet te doen?

Desondanks geen twee maar drie sterren omdat ik dit boekje een dappere poging vind om, zeker in die tijd, beladen thematiek aan de orde te stellen en te getuigen van emanciperende vrouwen.