Alles wat er is

Recensie van:
Alles wat er is
Auteur:
Inge Duine
Inge Duine werkt bij Avans Hogeschool. Ze schrijft columns voor Punt (Avans Hogeschool) en publiceerde eerder twee thrillers bij uitgeverij de Fontein: De laatste tour (2016) en Op glad ijs (2018). Inge Duine woont in Tilburg.
Uitgeverij:
De Fontein
Genre:
Roman; gebaseerd op een ware familiegeschiedenis.
Wijze van lezen:
Recensie exemplaar E-book ontvangen van uitgeverij De Fontein in ruil voor mijn recensie.
Cover en flaptekst:
Twee kinderen op de rug gezien, twee meisjes, die beide in het water voor hen springen. Zorgeloos, blij, vol verwachting. Wat zullen ze vinden in het water? Verkoeling? Blijven ze aan de oppervlakte of gaan ze de diepte in? Blijven ze elkaars hand vasthouden of niet? Een prachtige veelzeggende cover.
De flaptekst is intens maar informatief. Nodigt mij uit tot lezen.
Quote:
Matroesjka
Ik ben een matroesjkapop. Maak mij open en je vindt mijn moeder. Maak mijn moeder maar open. Ja, daar zit mijn oma. In mijn oma zit haar moeder, mijn overgrootoma. En in mijn overgrootoma zit weer haar moeder. Zo gaat het door en door en door. En door en door. En door. Door. Tot je bij het begin uitkomt.
Of bij het einde, net hoe je het bekijkt. De vrouwen van onze familie staan op een rijtje. Van groot naar klein. Van nu naar toen.
Of is het andersom? Ik ben de kleinste, mijn moeder komt daaromheen. En zo gaat het door en door en door. En door en door. En door. Door. Tot je bij de oermoeder uitkomt. De grootste. Daar waar de vrouwenlijn van onze familie begon.
Wat draag ik van hen mee?
2021
Er was een tijd dat Mira echt een matroesjkapop was. Lang geleden, ergens begin jaren zestig. Haar oma was zo’n vijf maanden zwanger van Anne toen een deel van Mira ontstond, kleiner dan een speldenkop nog, zelfs kleiner dan de kleinste kruimel of korrel zand. Mira was nog niet met het blote oog te zien, maar ze bestond al, op celniveau; de eicel waaruit Mira zich zou ontwikkelen bevond zich vanaf dat moment in Annes eierstokken. Drie generaties in een lichaam, als een matroesjkapop, een vrouw in een vrouw in een vrouw.
Een maand of vier had Mira in Anne, en in haar oma geleefd. Alles wat haar oma in die paar maanden had meegemaakt was doorgedrongen tot in de cellen van haar moeder en dus ook tot in die ene cel die uit zou groeien tot Mira. Was dat de reden dat Mira het Zeeuwse zwijgen tot in haar diepste vezels beheerste? Dat het niet iets was wat ze had geleerd door naar Anne en Henk te kijken, maar gewoon zat in alles wat ze in zich had: spreken is zilver, zwijgen is goud. Was dat wat ze had meegekregen van haar oma, haar moeder, van haarzelf, dat je de dingen die moeilijk waren gewoon opborg in jezelf, zonder ze te uiten?
Mooie tekst:
Een zoektocht naar wat generaties lang verzwegen bleef.
Het verhaal:
Wanneer Mira’s moeder ongeneeslijk ziek wordt, begint een zoektocht naar alles wat er nooit is uitgesproken. In een familie waar drie zelfmoorden als schaduwen over het heden hangen, probeert Mira grip te krijgen op haar verleden. Waarom wordt er gezwegen? Wat wordt er verzwegen? En wat betekent het om de stilte te doorbreken?
Alles wat er is is een gelaagd en intiem verhaal over de erfenis van trauma, de complexiteit van moeder-dochterrelaties en de kracht van woorden. In een stijl die zowel poëtisch als scherp is, ontvouwt zich een verhaal dat zich als een Matroesjkapop laag voor laag opent. Een boek dat raakt, schuurt en troost biedt.
Mijn leesbeleving:
Dit verhaal raakte mij diep. Zoveel herkenning. Ik herken het generationeel trauma. Mijn ouders zijn beide kinderen uit grote gezinnen.
Mijn moeder is de tweede van acht kinderen. Daar leven er nog zeven van. Een kindje leefde maar een dag. Daar werd niet over gesproken.
Oma werd opgehaald met de ambulance maar het hoe en waarom werd niet verteld. Het kindje kreeg geen naam. Het werd begraven in een anoniem graf met een nichtje. Toen het grafje geruimd werd zorgde mijn moeder voor een grafvlinder op het graf van haar ouders. Pas toen hoorden haar zussen en broer dat zij nog een zusje gehad hadden.
De ouders van mijn moeder haar vader woonden in een huis achter het huis waar mijn moeder opgroeide. Toen haar oma zelfmoord pleegde werd daar niet over gesproken. De moeder van mijn moeder had altijd depressies. Soms een opleving van druk en vrolijk wat je manisch zou kunnen noemen.
Ik weet niet of dat een gen is of iets in je DNA maar in de vrouwelijke aan die kant zit veel psychische kwetsbaarheid. Ik heb deze psychische kwetsbaarheid ook. Depressies, zelfmoord gedachten vanaf een jonge leeftijd, talloze diagnoses van postnatale depressie, bipolair, borderline etc. Ook heb ik NAH. Veel therapie en hulp gehad. Ik wilde wel van me afpraten. Ik wilde mijn dochters behoeden voor hetzelfde psychische lot als mij.
Vrouwen in mijn familie kregen postnatale depressies, diagnoses als manisch depressief, een tante pleegde zelfmoord wat mislukte. Mijn moeder zei we praten er buiten het gezin niet over.
Toch begeleidde mijn moeder jaren een vrouw die zwaar depressief was o.a. door postnatale depressies. Dat vond ik dan weer heel apart weet ik nog. Zelf had mijn moeder ook vele depressieve periodes. In een poging van mij hierover te praten zei ze: Ik ging intensief de tuin schoffelen. Praten helpt niet. Daarmee was de kous af.
Praten over je gevoel was en is moeilijk. Mijn zusje kreeg in 2024 lymfeklierkanker. Ik hoorde dat van mijn moeder. Mijn ouders kregen een snelle cursus in het delen van gevoelens. Mijn zusje overleefde ternauwernood. Datzelfde jaar kreeg mijn moeder de diagnose uitgezaaide dunne darmkanker. Ze volgt nu een palliatief traject in Erasmus MC Rotterdam met een revolutionair bestralingstraject via infuus.
Iedere stap in haar behandeling deelde en deelt ze met mij. Niet zakelijk maar ook de diepte in qua gevoel. Topsport voor mijn moeder. Mijn vader spreekt er nog steeds weinig over. Dus ik herkende veel in Anne en Henk. Ik spiegelde mijzelf aan Mira. Hoe zij psychisch en lichamelijk alles beleefde. Ook ik verloor een kind.
Mijn ouders spraken er niet over. Het mocht niet bekend worden in de familie. Mijn schoonouders waren anders. Onze zoon hoorde en hoort erbij. Heeft zijn eigen fotoalbum net als de andere kleinkinderen. Mijn oudste dochter wist al vroeg bij welke opa en oma zij wel over haar broertje kon praten en waar niet.
Wij kregen nog een dochter. Beide weten van hun broertje en broer. Er wordt openlijk over gesproken. Ook onze dominee heeft ons ongelooflijk goed gesteund. Andere oudere kerkgangers voelden zich gesteund en gedragen dat wij openlijk over onze zoon spraken in de kerk. Dat heelde hun eigen wonden. Zij mochten vroeger niet over hun overleden kinderen spreken. Jaren later, na meerdere kindersterftes in de familie verontschuldigde mijn moeder zich voor haar kille houding van niet praten over het overlijden van mijn zoon. Jarenlang was ik kwaad en teleurgesteld in mijn ouders. Alhoewel dit excuus kwam voelde het als een ijskoude douche. Ik wist niet wat ik ermee moest.
Een neef van mij kreeg een hersentumor. Daar werd openlijk en eerlijk over gesproken in de familie. Hij hield een digitaal dagboek bij. Ik hoefde dat niet te lezen want mijn neef vertelde zijn hele ziekteproces als hij me opzocht in mijn dromen. Hij werd 31 jaar en koos voor euthanasie. Hij komt nog vaak bij me in mijn dromen. Bijzonder en fijn.
Dit verhaal is dus heel herkenbaar voor mij. Ieder detail, iedere zinsnede metaforisch, poëtisch en diepgaand het raakte me van mijn kruin tot in mijn tenen. Wat ongelooflijk helpend en troostend dat Inge Duine dit verhaal toevertrouwde aan het papier. Ik kon zo voorbeelden van familie naar voren halen als ik las. Een tante die een verloren strijd streed tegen uitgezaaide longkanker. Die dit strak orkestreerde; geen bezoek, geen ruchtbaarheid aan geven buiten het gezin. Als het ware strak ingesponnen in een cocon. Een diepe buiging voor haar oudste dochter die wel zorg regelde om de laatste levensdagen van haar moeder zo fijn mogelijk te laten zijn.
Iedereen op de hoogte houden. Iedereen nog een laatste keer op bezoek bij haar moeder. Een afscheid waar zij het levensverhaal van haar moeder vertelde: open, puur, liefdevol en onvergetelijk. Na het afscheid vonden mijn oom en mijn neven het zwaar om te praten met allen die afscheid kwamen nemen. Volgens mijn moeder is het contact met hen miniem. Ook al belt mijn moeder vaak met hen. Ook hier geldt gevoelens uitten is zwaar. Contact houden ook. Voor beide kanten geldt dat.
Vele levensgebeurtenissen die heftig zijn worden vaak onder het kleed geschoven. Maar hoe klein je ook bent je voelt de sfeer, de zware deken van verdriet, pijn, woorden die niet gesproken worden. Het masker van niet klagen maar dragen zit goed vast.
Mijn vaders moeder was altijd open en eerlijk over alles. Ze verloor diverse kinderen. Een zoon verongelukte toen hij 25 jaar was. Zijn levensverhaal werd altijd verteld en zijn foro stond in de kamer.
Mijn vader zijn vader was altijd zwijgzaam en als hij wat zei was het alsof hij ijspegels kon maken met zijn woorden. Mijn moeder haar moeder toonde haar gevoel amper. Haar man werd depressief van haar terwijl hij voorheen altijd vrolijk was. En de oudste kinderen hadden een andere band met hun ouders dan de jongsten. Ook dat herkende ik.
Dit verhaal verteld vanuit divers perspectief en levensfasen vond ik zeer scherp gedaan. Echt kippenvel van een wervelwind aan emoties. Het boek “Het is niet met jou begonnen” van auteur Mark Wolynn gaat ook over dit onderwerp. Dit verhaal van Inge Duine toont ons alle uithoeken van de menselijke psyche maar laat ook vastgeroeste denk en gedragspatronen zien. Al dan niet geïnitieerd vanuit gelovig zijn of een gezinsstructuur.
Alhoewel dit een confronterend, rauw, hartverscheurend, psychologisch filerend verhaal is het gaf me ook een gevoel van thuiskomen bij mijzelf, troost, hoop een connectie met de personen in dit verhaal van we delen samen iets. Ik ben niet alleen, wat ik voel is niet gek.
Ik hoop dat dit boek velen mag raken, een stem geeft aan hen die dat zelf moeilijk vinden, een zaklamp mag zijn in iemands duisternis. Een uitweg naar hulp.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Een verhaal dat alle facetten van menselijke gevoelens en gedachten intensief bloot legt. Een verhaal dat reflecteert, raakt en je automatisch laat nadenken over je eigen familiegeschiedenis. En de patronen in je familie. Wat maakt een familie hecht en wanneer zit het als los zand aan elkaar vast? Is dat de mening van buitenstaanders of zie je dat als familielid zelf ook? Heeft gemoedstoestand een oorsprong in je familie stamboom? Fascinerend hoe Inge Duine dat tentoonspreidt in haar verhaal.

Met een beeldende, metaforische, filosofische, nieuwe inzichten gevende schrijfstijl met een verhaal dat zich verankerd in je psyche en lijf. Dat onderhuids gaat en je pas loslaat als je de laatste letter gelezen hebt.

Ik vond de confrontatie met mijn eigen familiegeschiedenis zwaar maar ook ontzettend leerzaam.

Zo las ik ergens dat als je vernoemd bent naar een persoon in je familie je de persoonlijkheid ook overneemt. Als het ware dezelfde persoon wordt omdat je dezelfde naam deelt? Kan dat of is dat onmogelijk?

Ik hoop dat ik in de toekomst nog meer boeken van Inge Duine mag lezen en recenseren.