De verleiding van het Paradijs, een wenkend perspectief

Drie verschillende verhalen, in dit boek van Hanya Yanagihara. Gesitueerd in 1893, 1993 en 2093.
Tussen elk boek/verhaal zit dus elke keer 100 jaar. Het laatste verhaal beschrijft dus een nog niet bestaande, toekomstige, wereld. Toch wordt er niet heel veel taal gewijd om uit te leggen hoe die wereld dan precies werkt. Hij ontstaat, net als de eerste twee verhalen, als vanzelf op een natuurlijke wijze. Knap.

De belangrijkste personen in de verschillende verhalen hebben voor een deel dezelfde namen (David, Charles, Edward, Eden, …). Ook dezelfde familienamen (Bingham, Bishop en Griffith) komen in de drie verhalen terug. Naast de naamgeving is er echter geen enkele andere relatie tussen de families, of personen in de verhalen. De families komen uit andere plaatsen, hebben een andere achtergrond en zijn zelfs soms van een ander ras. Ze hebben ‘toevallig’ dezelfde namen. Dat maakt de overgang van het ene naar het volgende verhaal niet zomaar gemakkelijk. Lezend over een nieuwe David zit de oude nog in je hoofd.

Bepaalde fysieke plaatsen zijn wel dezelfde in alledrie de verhalen. Zo speelt een klassiek huis aan Washington Square nummer 13 in New York in alle verhalen een centrale rol. Als je het huis opzoekt in Google maps zie je een groot huis met 4 verdiepingen, wat best eind 19e eeuws zou kunnen zijn. Ironisch genoeg staat er een COVID test bus prominent voor het huis. Ironisch omdat in het laatste verhaal, spelend in de toekomst, er zeer regelmatig
grote wereldwijde pandemieën uitbreken. Bizar toeval!
Naast dit specifieke huis komt ook Hawaii terug in twee van de drie verhalen (ontbreekt in het eerste).

In alle verhalen speelt het thema homoseksualiteit. In het eerste verhaal, in 1893, is het een belangrijk gegeven. De hoofdpersoon David is homo. Ook zijn broer, zus en vader waren dat. Dat wordt openlijk besproken en beleden. Op zo’n expliciete manier dat ik eerst dacht dat ik het verkeerd gelezen of begrepen had. In mijn beleving was homoseksualiteit rond 1890 onbespreekbaar in de US. Maar in die tijd hoorde New York bij de zogenaamde Vrije Staten, waar homoseksualiteit een geaccepteerd gegeven was. Een zeer open en liberaal klimaat.

Qua familiepatronen zijn er ook paralellen tussen de drie verhaallijnen. Zo zijn van alle hoofdpersonen de beide ouders overleden of afwezig en wordt de opvoeding door de grootouders verzorgd. Die grootouders hebben allemaal een beschermende rol.

Een speciale rol is er in het boek voor de naam David. Is in 2 van de drie verhalen een hoofdpersoon. En in het derde verhaal degene die Charlie komt redden. David betekent geliefde, lieveling of vriend. Hij kreeg van God de opdracht om Saul als koning op te volgen, in wie God het vertrouwen had verloren. In de naam ligt de hoop en het goede besloten. In het derde verhaal is er overigens ook een David die zichzelf en zijn vader opblaast. Helemaal klopt bovenstaande dus ook weer niet. Maar misschien geeft de David die zichzelf opblaast ook aan dat niemand volmaakt is. Yanaghihara is degene die het antwoord kent.

Alle verhalen eindigen met de titel van het boek ‘… - naar het paradijs ‘. Allemaal. Hoe het precies afloopt is overigens in alle verhalen onduidelijk. Maar wel dat de hoofdpersonen in de drie vertellingen (David in boek 1, Kawika-Hawaïaans voor David in boek 2 en Charlie in boek 3) op weg lijken te gaan naar een nieuwe toekomst. Er spreekt hoop uit. Daarbij hebben de hoofdpersonen ook allemaal iets moeten overwinnen. Een gebaand pad moeten verlaten om een nieuwe toekomst tegemoet te treden. Een toekomst waar liefde en warmte in het verschiet lijken te liggen.

Het boek adresseert ook de kwetsbaarheid van een democratie. Het verschil tussen degene die heersen en beheerst worden. Over individuele vrijheid. Over beperkingen er van. Over koningen en bedienden. Ook hier geen conclusie, maar wel food for thought.

Een heel erg mooi boek. Als je begint te lezen wordt je er in gezogen. Yanagihara schrijft prachtig! Mooie melodieuze zinnen. Ook een boek met heel veel lagen. De verhalen zijn losstaand, maar tegelijkertijd op een wonderlijke wijze gekoppeld. Qua thematiek. Qua fysieke plaatsen. Dat levert de vraag op of daar een bedoeling achter zit. Welke dat is wordt niet duidelijk. Dit boek met zijn drie mooie verhalen is wellicht te complex om in één keer helemaal te begrijpen en te doorgronden. Meerdere keren lezen of bespreking in een leesclub kan misschien een aantal vragen beantwoorden. In ieder geval is er heel veel te ontdekken aan het boek.
De verhalen gaan over hoop en lijken te zeggen dat verandering loont. Je hoeft geen genoegen te nemen met de gebaande paden of de bestaande situatie. Of de hoofdpersonen het paradijs daadwerkelijk bereiken blijft vervolgens wel de vraag. Maar daarom is het wellicht ook een paradijs!