Uit de rij

Recensie van:

Uit de rij

Het zijn drie gewone woorden de titel. Maar toch maakt het in dit boek een wereld van verschil. Een kwestie van leven en dood.

Auteur: Henriëtte van ’t Wout

is getrouwd en moeder van vijf dochters. Daarbij werkt ze in de wijkverpleging. Schrijven heeft ze altijd erg leuk gevonden. Dat begon toen ze nog maar net alle letters had geleerd. Toen knutselde ze al kleine boekjes in elkaar om er verhaaltjes in te krabbelen. Zo heette haar eerste boekje Het vogoltje, want spelling had ze nog lang niet onder de knie.

Op de basisschool schreef ze schriften vol met zelf- verzonnen verhalen en op het voortgezet onderwijs werd Nederlands haar favoriete vak. Zelfs tijdens haar beroepsopleiding kon ze de verleiding niet weerstaan om van haar scriptie een boeiend verslag te maken. ‘Uit de rij’ is uiteindelijk haar debuut.

Wijze van lezen:

Recensie exemplaar hardcover ontvangen van Scholten Uitgeverij in ruil voor mijn recensie. Hartelijk dank.

Uitgeverij: Scholten Uitgeverij

Genre: Non Fictie Tweede Wereldoorlog

Cover en flaptekst:

Op de cover zie ik donkerbruine hout geschuurde planken. Met oneindige groeven en lijnen. Als de lijnen en groeven op een menselijk gelaat. Dan zie ik een foto in sepia kleuren. Met daarop een kleine jongen. Benieuwd ben ik wie hij is.

De flaptekst is kort, krachtig en als je de betekenis van de woorden tot je door laat dringen ook heftig.

Quote:

Pagina 11/12:

‘In dit boek staat een heel mooi verhaal. Van een jongen met dezelfde naam als jij, Daniël. God hield van hem en Daniël wilde niets liever dan Hem dienen. Zal ik dat eens voorlezen?’ Daniël knikt verlegen en kijkt naar de vrouw naast hem. Even ziet hij de lieve ogen, die hem al zolang niet meer echt hebben aangekeken. Mooie helderblauwe ogen. Bijna dezelfde lieve ogen als zijn mama. Maar dan een andere kleur. Die van moeder zijn…. bruin. Of groen….of dezelfde kleur als de kleren die de soldaten aanhebben. Ja, die kleur! Maar dan lief en glimmend. Niet zo eng en ruw als die soldatenpakken, waar alle mensen zo bang voor zijn.

Pagina 93:

‘Verschrikkelijk! Wat hebben je grootouders zo aan hun leven gehad?!’ vroeg ik mij hardop af, toen ik hoorde hoe jong ze al waren omgebracht. Ze hadden samen een kind waar ze maar enkele jaren van konden genieten. ‘Wat is het nut van hun leven geweest?’

Mijn man kwam pontificaal voor me staan en wees op zichzelf en de kinderen: ‘Kijk, dit! Er is toch nog nageslacht uit hun voortgekomen.’

Ik knikte dankbaar. Ja, want dankzij de dappere daden van het verzet, is er toch iets moois gegroeid uit hun huwelijk. Wat zouden ze trots zijn geweest.

Mooie tekst:

Wat mij ontzettend diep raakte, ik had de tranen in de ogen, was de afgedrukte brief met daarin het levensverhaal van Daniël. Dan komt het binnen. Beneemt de emotie je de adem. Dan is het zo echt. Dan wil je de tijd terugdraaien. Maar dan besef je dat dat niet kan. De tijd tikt onverbiddelijk voort niets en niemand ontziende.

Het verhaal:

Daniël is een heel gewone jongen uit Mokum. Net als alle kinderen gaat hij naar school, speelt hij in het park en gaat soms naar de markt. Maar op een dag mag dat allemaal niet meer. Hij moet zelfs een gele Davidster op zijn jasje gaan dragen. Dan weet hij dat hij anders is. Hij is een Jood. Het is oorlog en de Duitsers willen alle Joden in De Hollandse Schouwburg verzamelen. Als ze zelf niet gaan, dan worden ze uit hun huizen gehaald en ernaartoe gebracht. Maar Daniëls vader vertrouwt het niet. Daarom gaan papa, mama en hij ergens anders wonen. Ze gaan onderduiken in een groot herenhuis aan de kade. Zo hopen ze veilig te zijn en onvindbaar voor de Duitsers. Toch lukt het hun niet om uit handen van de vijand te blijven. Tot Daniël uit de rij wordt gehaald. Uit de rij is gebaseerd op waargebeurde feiten uit het leven van Daniël Franschman.

Mijn leesbeleving:

Toen ik dit boek begon te lezen dacht ik nog ‘ach een dun boekje dat lukt me in een dag’. Maar dat lukte niet. Waarom niet? Omdat toen ik het boekje opensloeg en de afgedrukte brief begon te lezen mijn adem stokte en ik in een achtbaan van emoties werd gezogen. Intens verdriet, afschuw, felle woede en neerslachtigheid vochten om voorrang. Wat een gruwelijke hartverscheurende geschiedenis van een jochie dat alleen maar opgroeide onder de liefdevolle vleugels van zijn ouders. Zijn ouders die hem koesterden en lief hadden. Drie mensen die niets fout deden maar omdat ze Joods waren werd alles wat hen lief was hen ontnomen. Werden ze alsof ze het schuim der aarde waren op een smerige, uiterst laffe, verschrikkelijke wijze in de val gelokt, gescheiden en afgevoerd als waren ze niets anders dan afval. Ik kon dit verhaal maar langzaam lezen omdat ik zeer emotioneel werd als ik weer bij een foto kwam en mij besefte dat dit echt gebeurd was. Wat het nog indrukwekkender, nog gevoeliger en schrijnender maakt zijn de kinderlijk logische observaties van Daniël bij alles wat er in zijn leven gebeurd. Zijn vele vragen waarom heel veel niet mag enkel en alleen omdat hij Joods is. Zijn begrijpelijke woedende reactie daarop. Waarom is hij anders dan zijn beste vriend?

Zijn verbazing dat er geen toneelspel plaats vindt in de Schouwburg er geen ruimte is voor dans of een voordracht simpel omdat het te vol is en de mensen niet de juiste kleding dragen.

Henriëtte is er op een uitmuntende manier in geslaagd om in een kort verhaal de emoties; de uitzichtloosheid, de (doods)angst, de misère, de diepe duistere neerslachtigheid, de waanzin van een oorlog, het uitvlakken van een etniciteit in krachtige, diep rakende bewoordingen over te brengen op de lezer. Gesterkt door de foto’s, de afgedrukte brief is de tekst nog levendiger en zag ik de personen in dit boek in die vreselijke tijd voor me. Alsof ik er bij was toen de kinderen gingen slapen, het gehuil dat me diep raakte, de omhelzing en troostende liefde van de ouders en de zusters voelde ik in mijn ziel en op mijn huid. Een kakofonie aan geluiden. Enerzijds de dreiging van marcherende soldaten door de straten, de onpeilbare vijandige blikken van de bezetter en anderzijds de kinderen die naar buiten mochten maar niet vrij en blij maar altijd bewust opletten. Geen enthousiast en vrolijk praten en spelen zoals kinderen gewoon is. Maar gedresseerd en strak om het levenslicht maar te mogen blijven zien.

De lotsbestemming die vanaf het begin vaststond waarvan de bezetter alleen het script had. Alleen hij bepaalde wanneer er bewogen, geademd of gewacht werd. Enkel hij bepaalde wanneer het doek viel en het licht voor sltijd doofde.

Mijn mening:

Ik geef 5 sterren.

Indrukwekkend en net zoveel gevoel geschreven. Ik hoop met heel mijn hart dat heel veel mensen dit boek gaan lezen. Het is zo belangrijk dat dit verhaal nooit vergeten wordt. Het is 77 jaar geleden maar we mogen dit nooit vergeten. Het geeft de mensen van toen een gezicht en een stem terug. Zo belangrijk voor ons en de generaties na ons. Educatief voor volwassenen en kinderen. Misschien een idee voor een verplicht boek op school. Ook zie ik ook hier wel een film in. Dan is het nog beeldender, nog intenser, nog rauwer en nog echter.