Hermann Hesse in Yorkshire

Eén van de recensenten noemt dit boek ongeloofwaardig. Nou en? Sprookjes zijn ook niet geloofwaardig maar zijn leuk om te lezen en hebben een ( verborgen ) boodschap.
Dat geldt niet voor dit boek. De boodschap is duidelijk: het gaat in het leven om ( persoonlijke ) vrijheid, vrijheid waarin je je kunt ontplooien.
De 16-jarige Robert verlaat na zijn eindexamen zijn ouders en het mijnstadje waarin hij al z'n hele leven woont. Het wordt niet met zoveel woorden gezegd maar Robert ervaart zijn oude omgeving als verstikkend.
Hij trekt eropuit, de wijde wereld in en ontdekt van alles: dat de natuur en het landschap prachtig zijn, dat hij zelfstandig in zijn onderhoud kan voorzien, dat hij initiatieven kan en durft te nemen en dat hij vreemden durft aan te spreken en risico's durft te nemen

Robert komt uit de omgeving van Durham. De kathedraal wordt terloops een paar keer genoemd als oriëntatiepunt in het landschap. Kom je ooit in Noord-Engeland, ga die kathedraal dan zien. Zij is één van de mooiste van Europa.
Robert belandt na veel omzwervingen aan de kust van het uiterste noorden van Yorkshire bij een oude dame.
Zij is wijs, gek en draagt een groot verdriet in zich dat langzamerhand wordt onthuld. Robert verleent haar allerlei hand- en spandiensten en krijgt daarvoor heerlijke maaltijden terug. Hij maakt kennis met nieuwe gerechten en ingrediënten, ervaart nieuwe smaken en leert tussen de bedrijven door van alles over eten, drinken, bereidingswijzen en hij leert te praten. Dat laatste is essentieel. Robert komt uit een milieu van weinig woorden, waarin geen vragen werden gesteld waar nieuwsgierigheid naar de ander je niet in dank werd afgenomen. Robert leert ook dat een groot leeftijdsverschil geen belemmering hoeft te zijn voor een gelijkwaardig contact.

De onderstroom is het eerste boek van Benjamin Myers dat is vertaald in het Nederlands. De oorspronkelijke titel is The offing wat op zichzelf niks betekent maar wordt gebruikt in de context in the offing. Het wordt gezegd over iets dat in het verschiet ligt, iets dat op handen is, binnenkort gaat gebeuren.
Ik vermoed dat Myers met deze titel verwijst naar de volwassenwording van Robert en naar de onthullingen van de oude vrouw.
Anneke Bok heeft best wel een kluif gehad aan de vertaling, lijkt me. Myers bedient zich van heel veel beeldspraak die niet altijd even adequaat is, zelfs vergezocht is. Ga dat maar eens vertalen, zo dat je dicht bij de oorspronkelijke tekst blijft.
Een ander aspect in het boek is het feit dat de gebeurtenissen zich kort na de Tweede Wereldoorlog afspelen. Myers is niet gerust op de bereidheid van de mensheid om voortaan zonder oorlog conflicten te beslechten. Hij schreef zijn boek voor de oorlog in Oekraïne, dus we kunnen vaststellen dat de zorgen van Myers terecht zijn.

Ik ben al lezende steeds positiever geworden over het verhaal en dan lukt het ook steeds beter om door de slechte metaforen heen te kijken. Myers kan schrijven, heeft fantasie maar hij lijkt zijn eigen stijl nog niet helemaal te hebben gevonden. Daarom dus vier ipv vijf sterren.

De titel van mijn recensie slaat op de associaties die ik bij dit boek kreeg. Ik moest denken aan Narziss en Goldmund, het prachtige boek van Hermann Hesse. De liefde voor de natuur, de beschrijvingen van het schitterende landschap van Yorkshire en de vele mooie gesprekken tussen Robert en de oude vrouw, de levenslessen en de zintuigen die wijd open staan, De onderstroom leest als een moderne Narziss en Goldmund.