Een magisch, magistraal en monumentaal epos

Met Midnight’s Children blaast Salman Rushdie de oude Indiase traditie van verhalen vertellen nieuw leven in. Net als in de legendarische Indiase epossen speelt het hoofdpersonage de rol van verteller en is daarnaast de protagonist in het verhaal.

Saleem is een moslim uit een rijke familie en Shiva een hindoe uit een arme familie. Al zijn ze dat niet. Direct na hun geboorte zijn ze namelijk verwisseld en leiden nu elkaars leven. Beide jongens zijn ook nog precies op het moment geboren dat India als natie onafhankelijk werd. Hierdoor beschikken zij over bovennatuurlijke krachten.

Als dertigjarige voelt Saleem dat hij niet lang meer te leven heeft en vertelt aan zijn vrouw zijn levensverhaal, dat in zijn beleving de maatschappelijke gebeurtenissen in India weerspiegelt. Hij begint met het verhaal van zijn grootouders en ouders (die dat niet zijn). Hij vervolgt met zijn kinder- en jeugdjaren, waarin hij net als de democratie optimistisch en hoopvol gestemd alle kinderziektes overwint. Ten slotte vertelt hij over zijn volwassenheid, waarin Shiva zich ontpopt als zijn gewelddadige alter ego. Saleem raakt zijn idealen kwijt op het moment dat de Indiase democratie is afgebrokkeld en de noodtoestand is afgekondigd. Hij ziet dan in dat zijn roeping om het land van zijn noodlot te verlossen een luchtkasteel was en zijn zoektocht naar een vaderfiguur een hersenspinsel.

Deze postmoderne, magisch-realistische roman is origineel, vernieuwend en ongehoord rijk. De verhalen in verhalen barsten van inhoud, diepte en complexiteit. De realistische en magische personages zijn tegelijk metaforen en symbolen. Het is uitzonderlijk knap dat het verhaal nergens onder deze last bezwijkt. Of Saleem nou in Kasjmir, Bombay, Pakistan of Bangladesh zit, het tempo ligt hoog. Rushdie trekt alle registers open en dompelt de lezer helemaal onder in alle kleuren, geuren en zinsbegoochelingen. Zijn gevarieerde en filmische stijl kent op gepaste momenten ook lyrische passages. Met zijn sprankelende en wervelende zinnen betovert hij de lezer op elke bladzijde. Hoewel hij brutaal, komisch en ernstig kan zijn, blijft hij altijd menselijk. Heel geraffineerd speelt hij met de Engelse taal. Wie zich overgeeft aan alle uitbundigheid en levendigheid van de vele verhalen en personages wordt door dit magistrale werk ongetwijfeld omvergeblazen.

Midnight’s Children is een monumentaal modern epos en een baken in de Indiase literatuur. Rushdie noemde het zelf “a novel of memory and about memory.”