goed maar ik mis wat diepgang

Beetje beschamend moet ik toegeven dat ik nooit eerder boeken van Toni Morrison had gelezen, nochtans behoren enkele van haar boeken tot de klassiekers van de Amerikaanse literatuur (The Bluest Eye, Beloved en Song of Solomon) en heeft zij bovendien in 1993 de Nobelprijs voor Literatuur gewonnen voor haar volledige carrière als auteur. Haar boeken bevatten veelal levendige dialogen, ethische en morele elementen (vooral rond slavernij) en hebben goed uitgewerkte Afro-Amerikaanse personages. De thema’s van haar boeken zijn vooral over hoe het is als Afro-Amerikaanse vrouw in de zwarte Afro-Amerikaanse gemeenschap.

De herkomst van Anderen bestaat uit een bundel teksten van de vele lezingen die Toni Morrison in de loop der jaren heeft gehouden. De lezingen gaan vooral, zoals de titel al meegeeft, over hoe men tot de connotatie komt van het begrip “ander’’ en het “anders zijn’’. Wie wordt er beschouwt als “de Ander’’ en hoe het is gegroeid dat we bepaalde groepen als “de Ander’’ gaan zien.

Het boek begint met een boeiende inleiding van Ta-Nehisi Coates, die dieper ingaat op het werk van Toni Morrison.

Hierna zal Toni in een eerste deel van het boek het hebben over literatuur waarin sinds 19de eeuw slavernij nogal geromantiseerd wordt. Ze maakt tijdens haar lezingen ook vaak gebruik van dagboekaantekeningen van slavenhouders. Hierin wordt duidelijk dat een slaaf niet als een mens werd gezien maar als een object. Interessant vond ik de aantekeningen van een dokter die bepaalde ziektes enkel aan slaven toewees en deze dan ook een naam gaf, zoals drapetomanie (ofwel ‘de ziekte die de slaven aanzet tot vluchten’) en dysaethesia aethiopica ( of ‘schelmerij’). Het Afro-Amerikaans zijn wordt vaak als “Ander’’ beschouwd en aangezien Toni Morrison zelf van Afro-Amerikaanse afkomst is, verwijst zij in De herkomst van Anderen vaak naar haar eigen ervaringen tijdens haar jeugd en af en toe ook van het heden.

Dit boek is een zoektocht naar antwoorden op vragen over racisme en massamigratie. Deze worden vooral gezocht in de geschiedenis, politiek en de literatuur. Wat ik een beetje mis in het betoog van Toni Morrison is het volledige plaatje. Ze beschrijft vooral de Afro-Amerikaanse situatie en het racisme in de Verenigde Staten, maar de antwoorden dienen verder gezocht te worden. Zo komt het kolonialisme bijna niet aan bod hoewel ook daar een oorsprong van racisme in te vinden is. Om antwoorden te vinden op de vragen die zij zich stelt, dient men verder te kijken dan alleen maar naar de oorsprong van slavernij.
De auteur zal in De herkomst van Anderen ook bepaalde elementen uit haar eigen boeken verklaren, wat mij nieuwsgierig gemaakt heeft naar haar werk. Voor lezers die reeds boeken van haar hebben gelezen, is dit boek zeker een meerwaarde om haar boeken nog beter te begrijpen.

Toni Morrison heeft een vlotte schrijfstijl en is direct, niets wordt verbloemd in haar betoog en alles is zoals het is. Aangezien het boek vooral vanuit het Afro-Amerikaanse standpunt is geschreven, denk ik dan ook dat vooral dit publiek het boek enorm zal appreciëren. Dit neemt niet weg dat het ook voor ons Europeanen interessant is, ook wij kunnen heel wat opsteken van Toni Morrisons betoog.

Aangezien ik toch wat diepgang en breedte mis, geef ik het boek een 3,5 sterren. Niettegenstaande blijft het een boek die iedereen zou moeten lezen, om racisme beter te begrijpen en vanwaar het komt.