een must read

Journalist Tom Van de Weghe was VRT correspondent in China van 2007 tot aan zijn overplaatsing naar Washington in 2012. Zijn periode in China was nogal woelig. Zo werd hij in 2008 opgepakt nabij de grens van Tibet toen hij verslag wilde doen van de rellen in Tibet. Later datzelfde jaar werd hij aangevallen toen hij een reportage wilde maken over aids patiënten. En in 2011 mocht hij van de Chinese overheid geen reportage maken over het protest in Wangfujing (de drukste winkelstraat in Beijing).
Na zijn werk als correspondent in Washington wilde Tom graag terug naar China, maar pas in 2023 slaagde hij er terug in om een visum te verkrijgen. Daarvoor werd hij steeds van het kastje naar de muur gestuurd. De titel van zijn nieuwste werk verwijst hier dan ook naar Terug naar China. Deze begint hij wel met een opmerkelijke passage. Hij roept een gevoel op dat bij heel wat China liefhebbers herkenbaar zal zijn en ook ik kan het alleen maar beamen. Vanaf de eerste zin wist ik dan ook dat Terug naar China een boek zou worden dat ik zou koesteren.

‘Er zijn landen die je na een bezoek achterlaat. En er zijn landen die je nooit achterlaten. China behoort tot de laatste categorie. … De kracht van de onweerstaanbare aantrekking van een land dat je nooit helemaal loslaat. Ook niet als je vertrekt. Ook niet als je denkt het te begrijpen!’

Maar eigenlijk is het verhaal dat Tom in De weg naar China brengt eerder een voor nieuwsgierige lezers die meer willen weten over de grote Chinese reus. Voor anderen die China wat kennen zal Tom op een interessante manier weergeven en samenvatten wat zij eigenlijk al weten.

Dat Tom een gedreven journalist is, spat van elke pagina af. Hij zal in dit werk niet alleen heel wat feiten over China weergeven, maar hij zal ook heel wat persoonlijke anekdotes aanhalen. Hij heeft een ontzettend boeiende schrijfstijl en weet die gans het boek aan te houden. Pagina na pagina word je meegezogen in zijn betoog.

‘Waarom deed ik dit werk? Die vraag stelde ik mezelf vaak tijdens slapeloze nachten na een dag met te veel stress. Het antwoord was steeds hetzelfde: omdat de verhalen verteld moesten worden. Ik wilde verhalen brengen die voorbij het cliché van het ‘gele gevaar’ gingen. Die de mens achter het systeem toonden. Chinezen zijn geen karikaturen maar mensen zoals wij, met dezelfde angsten, dromen en frustraties. ‘

Na een eerste hoofdstuk waarin hij voornamelijk zijn persoonlijke ervaringen en anekdotes aanhaalt, zal Tom in de volgende hoofdstukken toelichting geven over zeer verscheidene onderwerpen binnen het hedendaagse China. Zo neemt hij president Xi Jinping onder de loep. Wie is hij, wat zijn zijn doelstellingen,… ? Maar ook de situatie tussen Taiwan en China wordt uitgebreid besproken. China maakte ons verslaafd aan goedkope producten die we online kunnen terugvinden. Tom kijkt dan ook met een kritische blik naar de vele Chinese online winkels, waar we allemaal massaal bestellen. Hiernaast neemt hij ons zelfs mee naar de havens van Zeebrugge, Antwerpen en Luik.
Hij wil zijn lezers vooral kritisch laten nadenken over de huidige wereldpolitiek en economie. Moeten we zo bang zijn van China? Of toch weer niet?

Hij gebruikt heldere taal, maar af en toe maakt hij toch verwijzingen naar zaken die alleen lezers die reeds geruime tijd met China bekend zijn zullen herkennen.

‘Die dualiteit – gecontroleerde chaos- zou later onder Xi Jinping verder worden uitgebouwd.‘

Het enige wat ik miste in dit werk is een bibliografie. Tom Van de Weghe heeft zeker en vast enkele bronnen geraadpleegd en boeken geraadpleegd. Zeker wanneer hij de geschiedenis van China beknopt weergaf. Het had dit werk meer onderbouwd gemaakt. Nu lijkt het erop alsof hij volledig op zijn eigen kennis heeft kunnen vertrouwen.

Terug naar China is een verhelderend non-fictie werk over hedendaags China. Tom brengt hier een mooi staaltje journalisme, waarbij hij in duidelijke taal ons probeert bij te brengen kritisch te zijn en vooral nieuwsgierig te blijven. Ondanks dat er voor mij weinig nieuwe zaken aangehaald werden, bleef ik elke pagina geboeid verder lezen, mede door de knappe schrijfstijl van de auteur. Net geen 5 sterren door de ontbrekende bibliografie. 4.5 sterren.