Ontmoetingen met 'gewone' mensen

Berger, John
Here is where we meet/John Berger.- London: Bloomsbury, 2005.- 237 p; 22 cm.
ISBN 0-7475-7317.4

Tot mijn vreugde ontdekte ik deze Berger op een display in de bibliotheek. En, het is weer als vanouds, ik hou zo van de manier waarop JB van de mensen houdt. Op zijn eigen, hopelijk na te volgen manier beschrijft hij de redeneringen, reacties, drijfveren en goede wil van zogenaamde ´gewone´mensen. Zonder neerbuigendheid vanwege zijn eigen veel grotere eruditie, maar met een openstaan voor de wijsheid van deze ´gewone´mensen die zijn ik uit deze verhalen tegenkomt.
Het zijn verhalen op locatie. Ze spelen in Lissabon, Geneve, Krakow, Islington, Le pont d´Art Madrid en een gehucht ergens op het platteland van Polen. Het zijn acht hoofdstukken waarin Berger zowel alleen is met zichzelf als met de overleden mensen, familie, vrienden die er verschijnen en met hem in gesprek gaan, gebonden als ze zijn aan deze herinneringsplekken. Het kleine hoofdstuk 8,5 gaat, net als het eerste in Lissabon, over Berger´s moeder. In 8,5 legt ze uit waarom ze de boeken van haar zoon nooit las. Het lijkt erop dat de zoon zich, in dit geval, probeert te verplaatsen in haar gedachtegang daarover, ondanks de pijn die het niet-lezen hem moet hebben opgeleverd. Vooral de hoofdstukken die in steden spelen die ik ken, een beetje, Lissabon, Geneve, Madrid hebben als bijkomend voordeel dat ik de wandelingen zo'n beetje kan nalopen in mijn gedachten. Vooral de stad Lissabon met de ontmoeting op het aquaduct boven de Mae d'Aqua, zeg ik het goed, betoverden me. Het feit dat Berger's al vijtien jaar overleden moeder ineens opduikt is volkomen natuurlijk, boven alle esoterische poespas verheven. De moeder treedt op met een vanzelfsprekende autoriteit. Ze leert haar zoon nog enkele praktische dingen van het leven en over zijn vader, haar overleden man, die ze ook weer regelmatig ziet. Mooi en troostrijk is het hoe wij onze gedachten over de wereld, over onze geliefden, over onze redeneringen, kunnen omvormen tot iets wat aan alle kanten acceptabel en harmonieus wordt. Passend wordt, wellicht.
Het verhaal over het huis op het Poolse platteland, de ontmoeting met zijn vrienden, de bruiloft die daaraan vooraf ging vond ik eveneens heel pakkend. Er spreekt een geweldige liefde uit B's observaties en interpretaties van deze 'eenvoudige' lieden die hun werkelijkheid lijken te aanvaarden als een natuurgegeven. De verhouding tussen man, vrouw en kind met navenante vaste rolverdeling, Berger geeft er niet op af, maar lijkt die ook met een accepterende blijmoedigheid te eren. Zonder zichzelf uit te wissen of afhankelijk te maken van die levenswijze, overigens.
Moedgevend, dit boek. Een voorbeeld voor hoe het ook kan. Leven, overleven.