Schuldige tijdreizigers

Essen, Rob van
Ik kom hier nog op terug: roman, Rob van Essen.- Amsterdam: Uitgeverij Atlas Contact,..- 397 pagina’s; 21 cm.
ISBN 978 90 254 7527 7

Rob van Essen won de Libris Literatuurprijs met dit boek. Interessante schrijver van wie ik eerder De goede zoon las en Minneapolis. Zekere magische, buiten de werkelijkheid staande elementen, keren steeds terug. In Minneapolis in de vorm van een zelfrijdend autootje dat voorziet in verzorging, ook op seksueel gebied. In Ik kom hier nog op terug is dat een tijdmachine, een hokje dat je maar hoeft in te stappen en je bent op je plaats van bestemming in het verleden. En niet alleen persoonlijk, maar ook nog met de hele groep, die destijds mee feestte en filosofie studeerde aan de Universiteit van Amsterdam. Van Essen beschrijft precieze locaties, bruggen en straten, die je zou kunnen nalopen in de stad. En ook hoe het er in het verleden uitzag. Hij speelt met het begrip tijd, met wat het geheugen oproept aan details. Maar ook met schuld, met gemaakte fouten. Het idee van de tijdreis is dat er fouten mogelijk goedgemaakt zouden kunnen worden. Dat gebeurt niet. Bij geen van de medestudenten, die kennelijk een heel andere opdracht hebben uit te voeren. Een opdracht van de succesvolle en rijke Icke, een soort invloedrijke kracht die hen allen aanstuurt. De groepsfout wordt niet hersteld, de groep, in spé dan nog, vertrekt in een gestolen bus naar Zuid-Frankrijk waar ze jarenlang in een klooster gaan wonen, in het verleden, dus. Ze kunnen niet meer terug naar het heden van het moment dat ze het hokje instapten. De terugkeer is geblokkeerd, door Icke. En dat terwijl hun toenmalige zelven ook nog af en toe op het toneel verschijnen. Hilarisch, die uitgewerkte details. De vraag rijst natuurlijk wat echt is en wat niet. Het lijkt allemaal even echt, al vind ik die afgesplitste zelven wel vergezocht. Een soort quantum zelven, soms deeltje, soms golf.
Het begin van het boek, een scène uit de jeugd van de hoofdpersoon, loopt vooruit op het heel verrassende einde. De grote schuld blijkt te liggen in dat weggewiste verleden. Door een leugen, een fantasie, een meegaan met de verwachtingen, wordt een alleenwonende man het onschuldige slachtoffer. Ik denk dat die twee scènes aan begin en einde, later zijn toegevoegd.
Wat de roman uiteindelijk te zeggen heeft over schuld en boete blijft niet helemaal duidelijk. Immers, of het nu verdrongen feiten zijn, of door een kunstgreep van de god Icke bewerkstelligde, uit het geheugen van hoofdpersoon gewiste, die ineens opgepopte feiten werken als een mokerslag.
En, er valt niets meer aan te veranderen.