Adam Gordon opnieuw hoofdfiguur

Lerner, Ben
Leerjaren in Topeka; roman/Ben Lerner.- vertaald door Arthur Wevers.- Amsterdam Antwerpen, Uitgeverij Atlas Contact, cop 2019.- 376 pagina's.
Vertaling van: The Topeka school.- New York: Farrer, Strauss & Giroux, © 2019.
ISBN 978 90 254 5798 2

Doorwrochte derde roman van Lerner, waarin hij in hoofdstukken vanuit verschillend perspectief de wereld beschrijft. Zijn eigen ontwikkeling staat daarin centraal. Zijn ontwikkeling waarin de Midwesterse macho-invloeden duidelijk merkbaar zijn, bovenop zijn ontwikkeling als intellectueel en politiek bewuste volwassene. Topeka ligt in Kansas, in het midden van de Staten. De ouders van de hoofdpersoon, waarschijnlijk ook die van Lerner zelf, werken er als therapeut in de plaatselijke psychiatrische kliniek, de Stichting in de roman. Het sociale klimaat voor highschool jongeren daar is nogal ruig. Er wordt flink geëxperimenteerd met drugs, alcohol en sex. Ontroerend, maar tegelijk ook meedogenloos is het verhaal van en rond een geestelijk onvolwaardige jongen, Darren, in het midden van het leidende groepje, waartoe de protagonist behoort. Lerner laat, in woordgebruik en begrippen, in Topeka merken dat hij op de hoogte is van de wereld van de psychiatrie. Hij beschrijft dmv de professionele overwegingen van zijn vader iets van diens aanpak om ontspoorde jongens aan het praten te krijgen. Maar overigens focust hij op de personages van zijn ouders en zijdelings nog op zijn grootouders. De familiegeschiedenis zoals ervaren door een 17-jarige. Ondanks al het intellectualisme, Adam is een begaafd debater, die aan landelijke wedstrijden meedoet, we komen veel te weten over bepaalde debating technieken, is de roman niet alleen een uitgebreide verzameling van getoonde weetjes. Door de opbouw met het verspringend perspectief moest ik er even in komen, maar tijdens het doorlezen werd de roman echt een afgerond geheel. Zeg maar een eigentijdse blik op wat sociaal milieu en geografie doet voor de ontwikkeling van zo'n begaafde jongen die er toch graag bij wil horen.
De vertaling vind ik soms een beetje zwak. Anton Wevers vertaalt spreading, bijvoorbeeld als techniek binnen het debat, als spreiding. Ik ken dat begrip niet in het Nederlands. Volgens mij wordt er zoiets mee bedoelt als het afleiden van je tegenstander door er andere onderwerpen bij te halen. Maar, dat blijft mistig omdat hij het ook in andere verbanden gebruikt. Een niet ingeburgerd anglicisme?
Lerner heeft, door zijn hoofdpersoon Adam Gordon te noemen, nu drie romans over deze figuur geschreven. Hiermee treedt hij in het voetspoor van grote Amerikaanse schrijvers zoals Philip Roth met zijn protagonist Nathan Zuckerman, die in negen romans deze hoofdfiguur in verschillende levensfasen opvoerde. Zelfs als alter alter ego opvoerde door hem in de roman als romanfiguur van een schrijver te beschrijven. Dat laatste doet Lerner hier niet. En hij laat de hoofdpersoon evenmin zichzelf steeds gadeslaan en becommentariëren. Wat hij wel doet is in de hoofdstukken die vanuit zijn ouders zijn geschreven, met name vanuit zijn moeder, bekommernis tonen om en begeleiding bieden aan die jongen, die hij ook is, als romanfiguur.