Pionier van het verzet

Recensie van:

Pionier van het verzet

Sybrand Marinus van Haersma Buma (1903-1942)

Auteur: André Vermeulen

Brugge België, 25 februari 1955

André Leopold Adiel Vermeulen is een voormalig Belgische journalist en nieuwsanker van de Vlaamse publieke omroep VRT. Hij maakte regelmatig reportages voor Het Journaal over onderwerpen als muziek, showbusiness, de monarchie en buitenlandse zaken. 

Wijze van lezen:

Paperback gekregen als recensie exemplaar van Uitgeverij Walburg Pers. Hartelijk dank hiervoor.

Uitgeverij: Walburg Pers

Genre: non-fictie

Cover en flaptekst:

Een man met ambtsketen om kijkt me aan. Met een lichte glimlach op zijn lippen en een krachtige blik in zijn ogen. Dut maakt mij gelijk nieuwsgierig naar wie deze man was en wat hij in zijn leven deed. Een zeer spannende maar toch ook interessante flaptekst. Ik wil lezen over deze man, Sybrand Marinus van Haersma Buma. Wie hij bij leven was en wat hij betekent heeft.

Quote:

Pagina 220:

Celgenoot in Scheveningen J.G. Kok uit Den Haag schreef in september 1944 een brief aan de toen twaalfjarige Bernhard, die ongetwijfeld veel emoties, maar tegelijk ook trots teweeg moet hebben gebracht:

Op 10 april 1942 ’s middags om 12 uur kwam ik bij uw vader in de cel. Nadat ik mij had voorgesteld en we even gepraat hadden, kwam het eten. Uw vader had de tafel gedekt met krantenpapier. Hij was in die dingen erg precies en onze cel was dan ook het netst in orde van alle. Elke avond zat uw vader met de foto’s van z’n kinderen en de Bijbel voor zich en bad voor uw allen. Zoals ik uw vader heb leeren kennen, was hij een edel mensch, dien ik nimmer zal vergeten. Hij dacht altijd aan anderen. Zoo had hij bijvoorbeeld een pond suiker overgespaard om als er nieuwe gevangenen kwamen, die te helpen aan wat op den boterham!

Het verhaal:

Al vroeg in de jaren dertig zag Sybrand Marinus van Haersma Buma de gevaren van het nationaalsocialisme. Toen Hitlers leger in 1940 Nederland binnenviel, was het voor ‘Inus’ Buma klip en klaar: hij zou de bezetter tegenwerken. Buma was medeoprichter van het Legioen Oud-Frontstrijders en bevriend met verzetsman Pim Boellaard. Hij organiseerde ondergrondse activiteiten en legde een netwerk van onderduikadressen aan. Pionier van het verzet beschrijft het korte leven van een van de weinige Nederlandse burgemeesters die de Duitse overheersers unverfroren recht in de ogen durfde te kijken.

Mijn leesbeleving:

Verhalen over de Tweede Wereldoorlog intrigeren mij mateloos. Het schetst een beeld bij de inktzwarte tijd van vijf lange jaren die Nederland door maakte. De vreselijke represailles van de Duitse bezetter. Vooral tegen mensen die weigerden te gehoorzamen aan de Duitse bezetter. En allen voor dat feit verschrikkelijk werden gestraft.

De auteur brengt op een prachtige en overtuigende wijze een tijd van lang geleden weer tot leven. Hij maakt goed gebruik van informatie bronnen en schrijft het beeldend en geloofwaardig op. Het verhaal leest vlot en boeit van A tot Z. Geen saaie geschiedschrijving maar een rijke tot de verbeelding sprekende leerzaam verhaal. Over het begin van 1900 tot 2020. Met nuttige wetenswaardigheden die ik niet van die tijd kende.

Hij vertelt het levensverhaal van een toegewijde, lieve en gelovige echtgenoot en vader. En een toegewijde, rechtschapen, empatische burgemeester die weigert te buigen voor De Duitse bezetter. In dit verhaal liep ik mee vanaf de geboorte van Sybrand Marinus van Haersma Buma; hoe hij opgroeide, zich ontwikkelde tot een intellectuele, diepgelovige hard werkende student, zijn ambt als burgemeester aanvaardde met de liefde en steun van zijn vrouw en kinderen.

Hoe hij in die gitzwarte oorlogstijd weigerde mee te lopen met de rest van bestuurlijk Friesland. Maar openlijk zijn afkeer kenbaar maakte. In het geheim hulp bood waar hij maar kon. Wat een moedige man.

Voor hemzelf en zijn gezin hoopte ik met heel mijn hart dat hij een gelukkig, gezond, liefdevol en prachtig leven mocht hebben. Wat raakte het mij diep toen hij enkel en alleen omdat hij openlijk provoceerde werd opgepakt. Een echtgenote en haar kinderen zijn nabijheid ontzeggen. Zo onmenselijk, zo pijnlijk en zo hartverscheurend.

De vele foto’s in dit boek maken het leven van Sybrand van Haersma Buma nog indrukwekkender en geven mij als lezer een nog intiemer beeld maar ook de mogelijkheid een band op te bouwen met hem. Kennis te naken net hoe hij in het leven stond. Met zijn ijzersterke wil, zijn rotsvaste geloof, zijn warme medemenselijkheid, zijn strijden tegen onrecht. Zijn durf om de overheersers recht in de ogen te kijken.

Wat ben ik blij dat ik hem mocht leren kennen aan de hand van talloze foto’s, verhalen van zijn familie, mensen die hem kenden. Een uitstekend boek over een man die zijn hoofd durfde uitsteken boven het maaiveld. Die het begrip verzet in Friesland betekenis en ruimte gaf. Om de bezetter tegen te werken.

Zo’n moedige man. Te snel gebroken zodat zijn leven niet tot volle bloei mocht komen. Dat maakt mij kwaad, verdrietig en melancholiek. Maar een oorlog is nooit eerlijk maar altijd smerig en snoeihard. Maar doordat auteur André Vermeulen de levensloop van Sybrand Marinus van Haersma Buma uit de anonimiteit heeft gehaald. Daardoor heeft zijn familie maar eigenlijk iedereen een prachtig, leerzaam, beeldend, indrukwekkend en schitterend boek opdat wij nooit vergeten.

Mijn mening:

Ik geef 5 sterren.

Een indrukwekkend, rijk geïllustreerd, goed onderbouwt, leerzaam, beeldend boek over een krachtige, eerlijke en empatische burgermeester, zoon, echtgenoot en vader. Voor altijd in het collectief geheugen door dit mooie boek.

André Vermeulen schrijft toegankelijk over politiek en  geschiedenis.