Prettig maffe combi van roman en essay

Een prettig maf boekje, waarin Vila-Matas op een m.i. mooie manier essayistiek combineert met een roman. Het verhaal draait om iemand die een reeks voetnoten schrijft over literatuur van het 'Nee': over schrijvers die ophielden met schrijven, of al schrijvend volhielden dat schrijven eigenlijk onmogelijk is omdat b.v. taal de werkelijkheid niet vangen kan.

De titel verwijst naar een personage van Melville: de ondoorgrondelijke Bartleby die op alles reageert met 'Dat doe ik liever niet' en uiteindelijk doodhongert. En dit 'nee' tegen de literatuur (ja, tegen alle conventies en zelfs tegen de wereld) ziet de verteller dan terug bij Kafka, Walser, Beckett, Borges, Gracq, Gadda, Pessoa, Perec, en tientallen anderen. Dit levert een flink aantal best mooie essayistische passages op over een hele reut bekende en onbekende schrijvers. Bovendien ook een aantal m.i. interessante gedachten over hoe in literatuur vaak wordt getast naar 'iets' ongrijpbaars, wat dan per definitie mislukt, maar wat dan TOCH mooie literatuur oplevert. En ook staan er best boeiende stukken in over verschillende redenen die schrijvers kunnen hebben om niet te schrijven, maar te zwijgen.

Heel aardig is ook dat je als lezer meer en meer merkt hoe deze gedachten, uitgewerkt als ze worden door een fictief personage, ook de problematiek weerspiegelen van dat personage. Het personage is zelf ook iemand die 'Nee' zegt tegen de wereld, deels tegen wil en dank: iemand die (net als Kafka's hongerkunstenaar, net als Bartleby) de 'geneugten des levens' waar u en ik van houden gewoon helemaal niet lust. Dus ook hij wendt zich van de wereld af, net als de auteurs die hij beschrijft. Op die manier weet Vila-Matas dus een ontroerend verhaal te combineren met een aantal interessante essays en inzichten over een vreemde traditie in de literatuur.

Misschien zullen sommige mensen deze combi van roman en essayistiek een beetje al te intellectualistisch vinden, maar ik heb mij er goed mee vermaakt.