Bittere, maar hilarische humor

In dit boek is Becketts bekendste toneelstuk opgenomen, Wachten op Godot, en zijn ongeveer tegelijk geschreven romantrilogie. In zowel dat toneelstuk als de romans wachten de personages vergeefs op 'iets' of 'iemand' en ook zonder te weten waarop, beginnen ze herhaaldelijk met een enorme monoloog die ze dan zomaar afbreken, en falen ze voortdurend. Beckett heeft als Nobelprijswinnaar natuurlijk een grote reputatie, maar veel mensen vinden hem vreselijk en al te nihilistisch. Maar ik vermaak mij prima met hem!

Vooral in de romans krijg je als lezer enorme woordenstromen over je heen, waarin de personages uiteindelijk alles relativeren, tot aan hun eigen bestaan toe. Becketts adagium was dat er over de wereld niets te zeggen viel, en dat precies DAT steeds moest worden gezegd: de enige zin van het leven is het besef dat het leven geen enkele zin heeft. En alles wat daarover gezegd wordt is ook slecht gezegd: tegelijk vindt Beckett dat het niet vaak genoeg gezegd kan worden. Beckett relativeert het bestaan tot op de bodem, en nodigt ons uit om de wereld (na deze van alle overbodige franje en stoffering ontdaan te hebben) helemaal opnieuw te bezien, met volkomen illusieloze blik. Zijn latere teksten werden overigens NOG meer van franje ontdaan, NOG kaler en daardoor ook veel korter... Maar ook in deze vroegere teksten ziet de lezer uiteindelijk alleen kaalheid en het Grote Niets. Gek genoeg echter is de Beckettiaanse wereld niet alleen zinloos en somber, maar ook bijzonder komisch. De personages van Beckett zijn tragisch omdat ze falen, maar daardoor ook dolkomisch: hun hele bestaan lijkt wel geplaveid met bananenschillen. Hun falen is ook pure slapstick.

Niet voor niets had Beckett ook veel belangstelling voor Buster Keaton en andere komieken. En door die humor en relativering biedt Beckett ook bevrijding en opluchting: in zijn inktzwart-komische universum hoef je niet meer te piekeren over de verwezenlijking van je dromen, want dromen hebben bij hem toch geen zin. Dat belette hem zelf ook niet om het in het dagelijks leven vrolijk op een drinken te zetten, samen met vele kroegmaten: kennelijk paste stevig pretmaken heel goed in zijn inktzwarte wereldbeeld. En ik snap dat wel: je hoeft je immers als je Becketts logica volgt over allerlei prangende levensvragen totaal geen zorgen meer te maken. Bovendien is de stijl van Beckett, naar mijn smaak tenminste, ook muzikaal en vol heel wonderlijke poëzie. De kale werelden die hij ons voorschotelt hebben bovendien ook een opmerkelijk grote schoonheid. Voor mij tenminste. Dus ik lees hem graag, geniet van zijn zinnen, en lach mij helemaal dood!