Verbluffend, hartverscheurend en rijk

De novelle Muizen en mensen (1937) vormde voor John Steinbeck (1902-1968) de opmaat tot zijn dikke roman De druiven der gramschap. Muizen en mensen is een hartverscheurend verhaal over wat een bestaan vol ontberingen betekenis geeft.

Op een vijandig platteland met zijn meedogenloze bewoners jagen twee bevriende landarbeiders hun gezamenlijke droom na om aan hun slaafse bestaan te ontsnappen, maar vallen ten prooi aan het onafwendbare noodlot. Het pijnlijke slot beneemt je de adem.

Steinbeck plaatst vriendschap, menselijkheid en onbereikbaar verlangen tegenover de rauwe, wrede werkelijkheid van het bestaan met zijn uitbuiting en uitsluiting. Hij stelt vragen over onschuld en schuld en klaagt het onbegrip en de neerbuigendheid jegens buitenbeentjes aan. Zonder in sentimentaliteit te vervallen inspireert Steinbeck je om naar elkaar om te zien. Het is verbluffend hoe Steinbeck schijnbaar moeiteloos al deze thema’s in een kort verhaal heeft geweven. Met Muizen en mensen kreeg Steinbeck dan ook voor het eerst erkenning voor zijn meesterschap.

De novelle is diverse keren in het Nederlands vertaald. De vertaling van Clara Eggink verdient geen schoonheidsprijs. De moeilijkheid ligt in de plat Amerikaanse dialogen.