Het einde van het postmodernisme (Ewoud Kieft, de onvolmaakten)

De onvolmaakten is een dystopische roman over een gecapitonneerde wereld waarin de mens als geatomiseerde genotsknots is vergroeid met Artificiële Intelligentie (AI). In die wereld is de bodem onder de human condition weggeslagen, want van de bereidheid tot overgave aan het ongewisse (Nietzsche) kan geen sprake meer zijn in een wereld waarin alles en iedereen volmaakt berekenbaar is als effect van algoritmische calculatie.
Met de invoering van de on-volmaakten – een groep mensen die ontkoppeld is van AI en zich verzet tegen de heerschappij van het algoritme - lijkt het boek een klassieke oppositie tussen een natuurlijk oerbestaan en een getechnificeerd leven in te voeren. Toch wordt die structurele oppositie direct weer gedeconstrueerd volgens de wetten van de postmoderne conditie. “Het veronderstelt een biologische oertoestand die verloren is gegaan en roept een clichématige tegenstelling tussen natuur en civilisatie in het leven; alsof de modernisering noodzakelijkerwijs ten koste van de natuur zou gaan. Terwijl ze onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Als de mens van nature iets is, is het wel een uitvinder en een bouwer” (127).
De actualiteit van De onvolmaakten bestaat erin dat het ons voor de beslissing stelt of wij nog akkoord kunnen gaan met de postmoderne conditie. Doordat de onvolmaakten in het boek niet langer als antagonisten van de volmaakten worden gezien, omdat ze feitelijk “vervlochten zijn met datgene waar ze een alternatief voor zoeken” (127), rest hen niets anders dan een gedrogeerd sociaal darwinistisch bestaan waarvan de roes nauwelijks onderdoet voor de gecapitoneerde wereld die ze omver wilden werpen.
Willen we daadwerkelijk vasthouden aan de ervaring van de onvolmaakte als misfit in de gecapitoneerde wereld, en willen we recht doen aan ons verlangen die wereld te revolutioneren, dan moeten we misschien wel terugvallen op de modernistische tendens om radicale opposities te handhaven. Een zo’n oppositie die ons modernisme zou kunnen rehabiliteren is die tussen de ecologische wereld en de virtuele wereld. Enerzijds vormt de eindigheid van de ecologische wereld een absolute voorwaarde van de energieverslindende virtuele wereld. Anderzijds vormt het menselijke verlangen naar virtualiteit en extravagantie de absolute grens van de op eco-efficiëntie perfectie gerichte ecologische wereld (meer blogs over literatuur en filosofie: https://vincentblok.wordpress.com/)