Lezersrecensie
Wat te doen?
Beauvoir, Simone de
Pyrrhus en Cineas; filosofisch essay, Simone de Beauvoir; vertaling Jeanne Holierhoek.- Bleiswijk: Uitgeverij Vleugels, 2023.- 125 pagina’s; 21 cm ( Franse reeks).- Vertaling van: Pyrrhus et Cinéas.- Éditions Gallimard, 1944.- Met literatuuropgave
ISBN 978 94 93186 92 7
Jeanne Holierhoek schrijft in haar nawoord van deze uitgave dat het idee dat het publiek lange tijd had van Simone de Beauvoir inmiddels is gekanteld. Van bijwagen van Sartre wordt ze nu gezien als degene die het gedachtegoed van het existentialisme beter in staat was uit te leggen dan haar levenslange vriend Jean Paul. Holierhoek stelt zelfs dat waar Sartre niet toekwam aan een ethische uiteenzetting in Het zijn en het niet, de Beauvoir dit wel deed.
De eerste vertaling van Pyrrhus en Cineas, waarbij de mythe opmaat is om te betogen dat men niet niet kan handelen/kiezen in de wereld. Plutarchus verhaalt dat Pyrrhus als veldheer steeds nieuwe veroveringen wil maken. Het ene land is nog niet veroverd, of hij begint al weer aan het volgende. Cineas vraagt hem:’En daarna?’alsof al die acties uiteindelijk tot doel hebben om te gaan uitrusten. Maar zo zit het niet, volgens de Beauvoir. De mens heeft als taak om projecten op te pakken in de wereld. Hij transcendeert zich in de handelsswijze die hij kiest om zich in de wereld een plek te veroveren en door zijn werken te kiezen voor bepaalde zaken en andere daardoor af te wijzen. Is een project eenmaal voltooid, min of meer, dan zal dat effect hebben op de omgeving. Medestanders zullen het project omarmen en verder dragen, tegenstanders zullen het bestrijden.
Het boek bestaat uit twee delen. In deel een schrijft ze een algemene oriëntering over het onderwerp, te beginnen met De tuin van Candide (il faut cultiver son jardin). waarin ze de noodzakelijkheid van engagement met de wereld verkent. In Het moment, Het oneindige, God, De mensheid en De situatie gaat ze in meer ontologische zin in op haar onderwerp. Gezien het feit dat we als mens geworpen zijn in het leven, is het zaak ons te beraden op dit feitelijke gegeven en ons in actieve zin daarmee te verhouden. Metafysiche gegevenheden als God en het oneindige worden niet ontkend, maar leven in het nu, met in acht neming van de geschiedenis, noopt de mens tot
het zelf kiezen voor de zaken waarmee zij zich wil verbinden. De invloed van Heidegger is duidelijk merkbaar in dit deel.
Deel 2 bestaat uit De anderen, De toewijding, De communicatie en Handelen. Dit deel is een uitwerking van het eerder betoogde. De mens is niet alleen, zij doet er goed aan zich te verbinden en individuele keuzes te maken in hoe zij haar projecten in de wereld gestalte wil geven. De existentiële vrijheid van het individu, daarentegen, staat centraal. De vrijheid is eigenlijk ook een gebod, een onoverkomenlijkheid.
De Beauvoir lardeert haar betoog met talloze voorbeelden uit de wereldliteratuur, waarvan niet alle mij bekend zijn, het boek stamt uit 1944. Ook gebruikt ze soms voorbeelden die nu een beetje achterhaald lijken. De wereld is inmiddels in zoverre veranderd dat de maatschappelijke verhoudingen van toen nu niet meer zo vanzelfsprekend lijken.
Mooi opgebouwd betoog, toch, maar, minder overtuigend dan ‚Naar een moraal van dubbelzinnigheid‘, waarin SdB de ethiek, waar Holierhoek zo van opgeeft, beter en genuanceerder uit de verf komt.
Pyrrhus en Cineas; filosofisch essay, Simone de Beauvoir; vertaling Jeanne Holierhoek.- Bleiswijk: Uitgeverij Vleugels, 2023.- 125 pagina’s; 21 cm ( Franse reeks).- Vertaling van: Pyrrhus et Cinéas.- Éditions Gallimard, 1944.- Met literatuuropgave
ISBN 978 94 93186 92 7
Jeanne Holierhoek schrijft in haar nawoord van deze uitgave dat het idee dat het publiek lange tijd had van Simone de Beauvoir inmiddels is gekanteld. Van bijwagen van Sartre wordt ze nu gezien als degene die het gedachtegoed van het existentialisme beter in staat was uit te leggen dan haar levenslange vriend Jean Paul. Holierhoek stelt zelfs dat waar Sartre niet toekwam aan een ethische uiteenzetting in Het zijn en het niet, de Beauvoir dit wel deed.
De eerste vertaling van Pyrrhus en Cineas, waarbij de mythe opmaat is om te betogen dat men niet niet kan handelen/kiezen in de wereld. Plutarchus verhaalt dat Pyrrhus als veldheer steeds nieuwe veroveringen wil maken. Het ene land is nog niet veroverd, of hij begint al weer aan het volgende. Cineas vraagt hem:’En daarna?’alsof al die acties uiteindelijk tot doel hebben om te gaan uitrusten. Maar zo zit het niet, volgens de Beauvoir. De mens heeft als taak om projecten op te pakken in de wereld. Hij transcendeert zich in de handelsswijze die hij kiest om zich in de wereld een plek te veroveren en door zijn werken te kiezen voor bepaalde zaken en andere daardoor af te wijzen. Is een project eenmaal voltooid, min of meer, dan zal dat effect hebben op de omgeving. Medestanders zullen het project omarmen en verder dragen, tegenstanders zullen het bestrijden.
Het boek bestaat uit twee delen. In deel een schrijft ze een algemene oriëntering over het onderwerp, te beginnen met De tuin van Candide (il faut cultiver son jardin). waarin ze de noodzakelijkheid van engagement met de wereld verkent. In Het moment, Het oneindige, God, De mensheid en De situatie gaat ze in meer ontologische zin in op haar onderwerp. Gezien het feit dat we als mens geworpen zijn in het leven, is het zaak ons te beraden op dit feitelijke gegeven en ons in actieve zin daarmee te verhouden. Metafysiche gegevenheden als God en het oneindige worden niet ontkend, maar leven in het nu, met in acht neming van de geschiedenis, noopt de mens tot
het zelf kiezen voor de zaken waarmee zij zich wil verbinden. De invloed van Heidegger is duidelijk merkbaar in dit deel.
Deel 2 bestaat uit De anderen, De toewijding, De communicatie en Handelen. Dit deel is een uitwerking van het eerder betoogde. De mens is niet alleen, zij doet er goed aan zich te verbinden en individuele keuzes te maken in hoe zij haar projecten in de wereld gestalte wil geven. De existentiële vrijheid van het individu, daarentegen, staat centraal. De vrijheid is eigenlijk ook een gebod, een onoverkomenlijkheid.
De Beauvoir lardeert haar betoog met talloze voorbeelden uit de wereldliteratuur, waarvan niet alle mij bekend zijn, het boek stamt uit 1944. Ook gebruikt ze soms voorbeelden die nu een beetje achterhaald lijken. De wereld is inmiddels in zoverre veranderd dat de maatschappelijke verhoudingen van toen nu niet meer zo vanzelfsprekend lijken.
Mooi opgebouwd betoog, toch, maar, minder overtuigend dan ‚Naar een moraal van dubbelzinnigheid‘, waarin SdB de ethiek, waar Holierhoek zo van opgeeft, beter en genuanceerder uit de verf komt.
1
Reageer op deze recensie
