Krom gebogen tegen de wind

Deze roman is een raamvertelling, die zich afspeelt in de jaren 40-50 in Duitsland.
De jonge Siggi Jepsen zit in een heropvoedingsgesticht en schrijft daar als straf een opstel over ‘de vreugden der plicht ‘ , waarin hij verhaalt over zijn jonge jaren in Rugbull, waar hij samen met ouders, broer en zus gedurende de oorlogsjaren leeft. Zijn vader heeft als politieman de taak gekregen om erop toe te zien dat de bekende schilder Max Nansen geen schilderijen meer maakt, omdat die als subversief gezien worden. De vader bijt zich vast in deze taak, zelfs als het verbod al is ingetrokken. Siggi ziet het als zijn taak om de schilderijen te beschermen tegen zijn vader door ze te ontvreemden en daar wordt hij uiteindelijk voor gestraft.

Ik vind het een prachtige roman.
Het is in een mooie, plastische stijl geschreven en Lenz leeft zich helemaal uit in de beschrijving van het decor waarin onze helden zich bewegen; het Noordduitse waddengebied met de woelige zee en het strand en de dijken, waar het altijd waait en de bewoners door het natte slijk waden en kromgebogen over hun stuur tegen de wind aan de horizon verdwijnen.

Het grote drama van de tweede wereldoorlog wordt geconcentreerd in het leven van een gezin in hun kleine gemeenschap, waar Siggi als een soort observator overal ronddoolt en bij is en de herinneringen hieraan in zijn opstel verwerkt tot een verhaal dat een magische sfeer heeft en niet direct al zijn geheimen prijsgeeft.


Het is schrijnend om te zien hoe de vader en moeder van Siggi eigenlijk - in mijn ogen - het leven van hun kinderen tot een hel maken, terwijl het heel normale mensen lijken; met hun stijle, vreugdeloze plichtsbetrachting overheersen ze hun kinderen op een meedogenloze manier en beschadigen ze hen.

Mooi in de roman is ook hoe heden en verleden door elkaar gesneden worden. De magische, onklare wereld die Siggi in zijn verhaal oproept, wordt soms verhelderd door een psycholoog in het gesticht die van Siggi een studieobject heeft gemaakt. En soms geeft Siggi commentaar op zijn eigen schrijven als hij de uitwijdingen inkort, omdat zijn kleumende hoofdpersonen anders te lang staan te wachten op een volgende scene.

De roman kent vreemde wendingen en gedetailleerde uitweidingen, waardoor de roman voor mij hier en daar aan coherentie en spankracht verloor, maar dat doet verder niet af aan een zeer enerverende leeservaring.