Indrukwekkend en naargeestig.

Eigenlijk is het wel merkwaardig om een boek te lezen en ook uit te lezen, waar je vanaf het begin zoveel moeite voor moet doen om het enigszins te begrijpen. Pagina's lang had ik geen idee waar het over ging en wist ik zelfs niet wie er eigenlijk aan het woord was. Het is vreemd dat ik leeswijzers nodig had om de weg te vinden in het boek. Bij een ander boek zou ik dit niet accepteren en het al weggelegd hebben en het hebben afgedaan als kunstzinnig geneuzel.
Toch ben ik - tot mijn geluk - door blijven lezen en dat is ten eerste omdat ik het mezelf eenvoudigweg als opgave had opgelegd om dit boek samen te lezen met het Hebban Klassieker- genootschap en ten tweede omdat ik erop vertrouwde dat deze wereldberoemde schrijver niet voor niks de Nobel prijs heeft gewonnen. Maar de belangrijkste reden is dat het boek verslavend werkt - ook de onbegrijpelijk zinnen, die slechts een vermoeden geven van hun betekenis - en langzaamaan onder de huid gaat zitten.
Het boek beschrijft de geschiedenis van een familie in verval in het zuiden van Amerika - Jefferson - aan het begin van de twintigste eeuw.
In het eerste deel kijken we door de ogen van Benji de achterlijke zoon, die nog steeds treurt dat zijn geliefde zus Caddy niet meer bij de familie is, want met haar had hij een liefdevolle relatie. We zien fragmenten van verschillende episoden in het familieleven door zijn ogen. Zijn perspectief op de gebeurtenissen is heel zintuigelijk en primair en geeft een gevoel van waarachtigheid. Ik vond het een poëtische ervaring om me gewoon mee te laten voeren met de associaties van Benji.
In het tweede deel volgen we zijn broer Quentin die studeert aan de universiteit in een deprimerende dwaaltocht, tram en tram uit. Hij is duidelijk het noorden kwijt en dat merken we ook aan zijn ingewikkelde gedachtensprongen, koortsachtige niet afgemaakte zinnen, die soms tot wel heel hermetische bladzijden leiden. Ook hij was zeer gehecht aan Caddy - lijkt soms zelfs incestueus - en worstelt met zijn herinneringen aan haar. Prachtig in zijn dwaaltocht is de ontmoeting met een klein meisje dat de weg kwijt lijkt te zijn en die hem blijft volgen en ternauwernood ontkomt hij arrestatie omdat hij wordt verdacht van ontucht. Voortdurend associaties met zwarte schaduw en water.... Later pleegt hij zelfmoord.
In het derde deel is de andere broer Jason aan het woord. Altijd boos en verongelijkt, liegt en bedriegt en is zeer hatelijk naar "negers" en zeker naar zijn verstoten zus Caddy en haar dochter ( die wel bij de familie woont).
In het laatste deel is een verteller aan het woord die verhaalt over het leven van de familie en de spanningen die daar zijn tussen Benji, Jason, de immer klagende moeder en de dochter van Caddy, die daar inwoont. We zien hoe de zwarte bedienden overal voor moeten zorgen - ook voor Benji - en behoorlijk geschoffeerd worden. De oude zwarte vrouw Dilsey is de wijze spil van het huishouden, die overwicht heeft en nog enige harmonie probeert te brengen in de explosieve familieverhoudingen. Net als Caddy kan zij juist heel goed omgaan met Benji.
Faulkner heeft ervoor gekozen om het verhaal van deze familie niet rechtlijnig te vertellen, maar fragmentarisch door de ogen van verschillende betrokkenen, die eigenlijk allemaal hun eigen taal en chaotische staat van zijn hebben, waardoor je als lezer alleen kunt vermoeden wat er is gebeurd en moet aanvaarden dat dit niet klip en klaar wordt, zoals de werkelijkheid dat nu eenmaal ook niet is. Deze manier van vertellen geeft het boek naar mijn gevoel veel suspense en diepgang.
Bijzonder aan het boek vind ik ook de samenhang die je ervaart; naarmate je verder leest, krijgt ook het voorgaande meer betekenis. Het lijkt wel alsof de zinnen magnetisch naar elkaar toe getrokken worden en samenballen in een soort van beeldhouwwerk.
Uiteindelijk biedt het boek toch wel overwegend een naargeestige ervaring van neergang en depressie. Maar gelukkig is daar Benji, die voor mij het zuiverende middelpunt is: " hij bleef brullen, met lange uithalen, moedeloos, zonder tranen: het sombere hopeloze geluid van alle onuitsprekelijke ellende onder de zon".
Benji geeft ons nog enige hoop met Caddy en Dilsey als zijn engelen.