Vrije wil? Welnee

Slors, Marc
Dat had je gedacht!: brein, bewustzijn en vrije wil in filosofisch perspectief/Marc Slors.- Amsterdam: Boom, cop. 2012.- 201 p: ill; 22 cm.
Met lit. opg.
ISBN 978 94 6105 778 6

Marc Slors, die voor de studie filosofie de afdeling Cognitie leidt aan de Radboud Universiteit, zet in dit boek uiteen op welke gronden de discussie over het al dan niet bestaan van de vrije wil een vruchteloze is. Hij ziet veel meer in een praktisch concept voor ons leven van alledag om greep te krijgen/te houden op het idee van het zelf en onze zelfbepaling. Slors wijt de identificatie van wat we ons zelf noemen met bewustzijn aan de oude concepten van Descartes en John Locke, verlichtingsfilosofen uit de 17e eeuw. Cogito ergo sum gaat uit van bewuste denkacten, terwijl de neurowetenschap afdoende heeft aangetoond dat wij mensen voor een groot gedeelte worden gestuurd door onbewuste processen. Toch is het zo, zegt Slors, dat, ook al liggen er veel neigingen en eigenschappen in het brein en de genen besloten, wij wel degelijk met ons vermogen tot langetermijn planning aan self esteem kunnen doen. Door ons te richten op doelen die we willen bereiken, ook in ethische zin, werken we aan het soort mens dat we willen zijn/worden. Deze doelen zullen in ons onbewuste ook gaan resoneren en doorwerken in onze bewuste overwegingen en besluiten.
MS illustreert zijn betoog met voorbeelden uit de psychologie, breinwetenschappen en de filosofie. Zo neemt hij de bevindingen van Libet, Wegner en Lamme op als vertegenwoordigers van de ontmaskering van de vrije wil, maar noemt hij ook Dennett en Taylor als denkers met een genuanceerdere visie. Zelf vindt MS vooral dat het niets uitmaakt of we, ten diepste, uitgaan van de gedeternimeerdheid van het heelal, vooral omdat dit niets uitmaakt voor de manier waarop we ons dagelijks leven leiden en kunnen nadenken over ons eigen handelen in de wereld.