Hoe moeilijk is 't om te kunnen doodgaan?

Huijer, Marli
De toekomst van het sterven/Marli Huijer.- Tweede druk, Amsterdam: De Groene Amsterdammer, juni 2022.-149 pagina's; 20 cm.
1e druk: mei 2022.- met literatuuropgave
ISBN 978 94 93256 84 2

Marli Huijer, filosoof, maar ook opgeleid tot arts, schreef dit deeltje in de serie 'Vitale ideeën voor de wereld van morgen', waarin ook Wanda de Kanter, Floor Milikowski, Dirk Bezemer en Sanne Bloemink vertegenwoordigd zijn.

Huijer refereert aan de Stoa en het Epicurisme waar het de persoonlijke omgang met pijn, lijden en dood betreft. Vertegenwoordigers dezen gingen op een meer ingetogen manier dan wij om met het onvermijdelijke van de dood. Zij signaleert in onze huidige maatschappij de welhaast manische zucht naar meer levensjaren, die plaatsvindt zowel in het individu als in de zorg en de wetenschap.
Ze stelt dat, binnen onze huidige gezondheidszorg, de zorg voor de oude mens, tegen het einde van diens leven, wellicht wat doorgeschoten is. Er wordt op grote schaal nog doorgegaan met behandelen bij ziektes, zelfs wanneer al die behandelingen de kwaliteit van het leven dat nog rest, ernstig belemmeren. In ons stelsel is het zo dat het daadwerkelijk afzien van verdere behandeling berust bij de beslistheid van de individuele patiënt. Die patiënt moet opgewassen zijn tegen de vanzelfsprekendheid van het te volgen behandeltraject.
Ook de aanzienlijke kosten die gepaard gaan met behandelingen die heel misschien nog kunnen helpen aan het eind van een leven zijn een factor in de discussie.

Huijers eigen overwegingen en weersprekingen behelzen ook theoretici als oncoloog en ethicus Ezekiel J. Emanuel, die stelt dat 75 als richtleeftijd om te sterven de juiste is. Tegen de tijd dat kwalen en beperkingen zich doen gelden, de invloed in sociaal opzicht vermindert en de cognitie afneemt, Emanuel verwacht dat zijn leven dan afgerond zal zijn.('sterven is niet het enige dat verlies geeft. Te lang leven doet dat ook'). Hij zal dan ook regie nemen en geen behandelingen meer wensen/toestaan. Huijer wijst er op dat hij zich weinig gelegen laat liggen aan hoe zijn naasten er over zouden gaan denken.. Met Hannah Arendt stelt MH dat betekenis ontstaat in een netwerk van sociale relaties.
Ze legt de begrippen Chronos en Kairos tegenover elkaar. De getelde tijd tegenover het juiste moment. Het lijkt erop dat Emanuel een mengeling van de twee begrippen voorstaat in zijn model.

Huijer besteedt veel aandacht aan hoe er van overheidswege werd omgegaan met de mogelijkheid van acute dood van 70+ers en nog ouderen tijdens de corona pandemie. Zij plaatst vraagtekens bij het beschermen van ouderen waar juist de jongere mensen, die zich volop aan het ontwikkelen zijn, de dupe worden van het sociale isolement tijdens lockdowns.

Ook vanuit ecologisch standpunt valt er wat af te dingen op het zo lang mogelijk willen leven. Roman Krzanic stelt in The Good Ancestor een betrokkenheid op komende generaties voor en een betekenisvol ouder worden samen met die volgende generaties.
Giorgio Agamben stelt dat het koste wat kost willen redden van het loutere biologische leven, zoals hij overal ziet gebeuren in de samenleving, laakbaar is. Dat is het louter biologische leven, dat het daar boven uitstijgende sociale en betekenisvolle leven, in diskrediet brengt.

Tenslotte pleit MH voor een ouder worden in zelfrelativering en humor, in alle openheid, samen met de jongere generaties.

Minpuntje; ik vond haar vergelijking met de twaalf apostelen van Jezus en het aantal mensen rondom een hulpbehoevende oudere heen dat nodig is, lichtelijk potsierlijk en gezocht. Niettemin heeft ze een punt waar het het evenwicht tussen werkenden en (hulpbehoevende) ouderen betreft.