Tussen leven en dood is er wereld!

Krasznahorkai, László
Oorlog en oorlog/ Laszlo Krasznahorkai; vertaald uit het Hongaars door Mary Alfoldy.-Amsterdam: Wereldbibliotheek, .-335 pagina's; 21 cm.- Vertaling van:Haboru es haboru.- Budapest: Magveto Kiado, cop. 1999.

ISBN 78 90 284 5137 7

Een zekere Korin, archivaris in een Hongaars stadje, ontdekt bij toeval een wonderlijk manuscript, door de inhoud waarvan hij begeesterd raakt en iedereen erover wil vertellen. Hij wil daartoe naar New York afreizen en het geschrift aan de wereld openbaren. Met veel moeite, hij is niet zo bedreven in praktische handelingen, bereikt hij de stad, alwaar hem, net als in zijn thuisland, onaangenaamheden en beledigingen treffen. Toch weet hij de tekst daar, in het centrum van de wereld, over te typen en op het internet te plaatsen. Hij raakt door zijn naïviteit en goedgelovigheid, steeds verzeild in louche zaakjes maar weet daar uiteindelijk ook zijn financieel voordeel mee te doen.
Het geheime manuscript bevat de wederwaardigheden van een viertal mannen met elkaar aanvullende eigenschappen (zij doen mij denken aan de vier evangelisten op missie) die achtereenvolgens aanwezig zijn bij hoogtepunten van de Europese beschaving. Te weten: Phaistos op Kreta, (de restauratie van ) de Dom van Keulen, (De bouw van)de muur van Hadrianus en van daaruit op- , en neer reizend naar Rome ten tijde van het keizerrijk. Ze zijn op die plekken en in die tijden aanwezig als beschouwers of als uitvoerders/ opzichters. Er duikt wel altijd ook een duistere figuur op in hun nabijheid, wiens invloed in negatieve zin te raden valt. Zie daarvoor de boektitel.
Krasnahorkai verrast mij steeds met kennis over de bouwwerken en de cultuur. Hij geeft tussendoor allerlei (technische)wetenswaardigheden prijs, die, gecombineerd met zijn zeer lange, door de onderwerpen heen meanderende zinnen, mijn aandacht stevig vasthouden. ( K. kreeg niet voor niets de Nobelprijs voor de literatuur 2025 toegekend, dankzij welk feit ik geattendeerd werd op zijn werk, Godlof!)
Zeer goede en betekenisvolle roman die mij bedwelmde qua stijl en inhoud. Dit ofschoon het eind, het einde ook van de avonturen van Korin, me een beetje als een stijlbreuk, een Deus ex machina, voorkomt.
Korin wil eigenlijk, na het voltooien van zìjn missie, de pijp aan Maarten geven en zijn leven actief beëindigen. Maar, dat gaat niet door, hij wordt op het spoor gezet van het werk van Mario Merz in het museum van Schaffhausen (!) Met veel moeite, opnieuw, zoals zijn leven een aaneenschakeling van moeizaamheid steeds is, bereikt hij het, natuurlijk gesloten, museum. En dan verdwijnt hij. Is hij verdwenen. Onvindbaar voor de brave museummedewerkers.
Zou er dan toch een sprankje hoop gloren in dit tranendal voor de goedwillende, maar onhandige eenling? Zou die eenling, die het zozeer moet hebben van de goodwill van toevallige passanten, toch een beetje geluk beschoren zijn? Of, althans, een minimale reden gegeven zijn om maar gewoon verder te leven? Ik mag 't toch hopen!