Niet zo gewoontjes!

Oosterhoff, Tonnus
Op de rok van het universum; roman.- Amsterdam/Antwerpen, de Bezige Bij, cop. 2015.- 396 pagina's.
ISBN978 90 234 9574 1

Tonnus Oosterhoff is vooral bekend om zijn gedichten, die in hoge mate vernieuwend zijn. Hij won er in 2012 de P.C. Hooftprijs voor.

Op de rok van het universum (Lucebert: 'een broodkruimel te zijn op de rok van het universum') is Oosterhoff's tweede roman, een tamelijk succesvolle. Het boek is een aaneenschakeling van anekdotes, stijloefeningen, korte schetsen over bijvoorbeeld rare ongelukken, dieren met opmerkelijk gedrag, korte inhouden van andere romans. Er is geen plot, alleen over het leven en sterven van Roelof de Koning, dierenarts, wordt zo nu en dan verteld, in chronologische volgorde.

Het is moeilijk iets te vertellen over een roman, die op deze manier is geconstrueerd. Maar, door de vluchtigheid waarmee de Koning's leven is aangeduid, het soms 'menselijke' gedrag van de dieren dat O. beschrijft, kun je tot de conclusie komen dat wij mensen ons in niet zoveel onderscheiden van die dieren. Het paarinstinct en de basale lustgevoelens meet de schrijver dan ook af aan dat van de dieren. Ook over de zorg voor het nakomelingschap bij dieren bericht hij meer dan eens.
De dialogen met bijvoorbeeld geliefden waarin De Koning participeert zijn nogal gewoontjes, door lust aangedreven. Je zult er geen intellectuele uiteenzettingen aantreffen. Als het om zijn beroep gaat spreidt De Koning professionaliteit tentoon. Dat is het.
Toch vind ik de 'roman' een intellectuele exercitie, door de vele uitstapjes, oefeningen in het bezigen van de spreektaal van bepaalde groepen(literaire-, en kunstkritiek, aanbevelingen voor tentoonstellingen in ronkende taal, new-age taalgebruik etc.) Heel virtuoos. Verder een groot aantal achter elkaar geplaatste anekdotes over dieren en de omgang tussen mens en dier. Een dialoog bij de visboer die een wijtinkje meegeeft voor de kat, bijvoorbeeld. In het hoofdstuk 'Roken als Einstein' krijg je een beeld van de met softdrugs experimenterende De Koning. De 'hoofdfiguur' is opgegroeid in de jaren '60 en '70, dat zullen we weten.

Een boek om nog vaak in te bladeren. Er staan zoveel tekstjes in, die ik na lezen meteen weer vergeet. Het is een veelheid. Oosterhoff heeft niet alles uit zijn duim gezogen. Hij vermeldt een groot aantal bronnen. En, als naschrift staat er nog een geīsoleerde anekdote over raar menselijk gedrag in het boek. Vanwege het isolement, de auteur meldt dat hij niet wist waar dit tekstje in te passen, vergeet ik deze anekdote misschien niet zo gauw. Een rijk boek.