Houdt de lezer vanaf begin in zijn greep

De in 2005 overleden Zuid-Afrikaanse auteur K. Sello Duiker zag zijn studie journalistiek als dé aanzet om auteur te worden. Toen hij in aanraking kwam met een groep straatkinderen in Kaapstad kwam de echte schrijver in hem naar boven en dit contact inspireerde hem om te gaan schrijven over zaken die in zijn land bij voorkeur stilgehouden werden. Zo kwam het dat hij in 2000 debuteerde met de roman Thirteen cents. Een jaar later verscheen The quiet violence of dreams (Het stille geweld van dromen, 2003). Voor beide boeken werd hij met een prijs beloond.

In de laatstgenoemde roman studeert Tshepo, die in zijn nog jonge leven al aardig wat heeft meegemaakt, af aan de universiteit. Hij weet nog niet wat hij wil gaan doen, maar vindt desondanks werk als ober in een eenvoudig restaurant. Door toedoen van zijn huisgenoot en collega wordt hij daar ontslagen en om toch aan geld te komen, besluit hij in een massagesalon te gaan werken waar ook speciale diensten aan de klanten worden aangeboden. Geleidelijk aan wordt hij zich steeds meer bewust van zijn geaardheid en ontdekt hij eveneens de maatschappelijke gevolgen van zijn huidskleur.

Hoewel het meteen in het begin al glashelder is dat de protagonist Tshepo is, is er eveneens een ruime hoeveelheid hoofstukken die vanuit het perspectief van anderen worden verteld, maar het is onmiskenbaar dat deze jongeman de grote gemene deler is. De lezer komt derhalve niet alleen te weten wie hij is, wat hij zoal doet en hoe hij in elkaar steekt, edoch ook wat zich allemaal in zijn hoofd afspeelt. En dat is heel wat, want hij denkt wat af, al dan niet onder invloed van diverse geestverruimende middelen. Die drugs zijn er dan ook de oorzaak van dat hij met psychische problemen te kampen heeft gehad en, ondanks de hulp die hij gekregen, heeft in feite nog steeds niet van zijn demonen verlost is. Pas aan het eind van de plot komt hij met zichzelf in het reine, heeft hij zijn ware ik gevonden en kan hij – eindelijk – zichzelf zijn.

Door de opzet van het verhaal krijg je niet alleen een beeld van het leven van Tshepo, maar wordt eveneens inzichtelijk gemaakt met welke problemen Zuid-Afrika aan het eind van de vorige eeuw te maken had en waar het nu – iets meer dan vijfentwintig jaar later – ten dele nog steeds last van heeft. Wat heel duidelijk naar voren komt, zijn de gevolgen van de afschaffing van de apartheid. Veel blanken konden of wilden het niet accepteren, en de donkere Afrikanen zaten met hun nog lang niet verwerkte trauma’s. Daarnaast heeft Sello Duiker meer thema’s in de roman verwerkt. Hierbij valt onder andere te denken aan cultuurverschillen (die in de verhaallijn van Tshepo’s goede vriendin Mmabatho uitgelicht worden), maar ook de armoede in de diverse townships wordt onder de aandacht van de lezer gebracht. En wat te denken van de aids- en drugsproblematiek, waar destijds maar geen eind aan leek te komen.

In een over het algemeen bijzonder beeldende schrijfstijl en met hantering van korte, soms bijna staccato zinnen, leidt de auteur je van de ene scène naar de andere en neemt hij je mee in de hoofden en levens van de diverse personages. Soms maakt hij daarbij gebruik van woorden uit onder andere het Afrikaans en het Xhosa. Deze keuze geeft een en ander absoluut een authentiek tintje en doen niet bevreemdend aan. Omdat Sello Duiker eveneens persoonlijke ervaringen in het verhaal heeft verwerkt, komt wat gebeurt behoorlijk realistisch over. Alles bij elkaar genomen is Het stille geweld van dromen een boeiende roman die de lezer van begin tot eind in zijn greep houdt.