Indrukwekkend

Een vrouw gevangen in een mannenlichaam. Het staat centraal in het nieuwste boek van Lianne Damen. En Garde is een indrukwekkende historische roman over het bijzondere leven van Franse diplomaat Chevalier d’Éon in de 18e eeuw.

En Garde is de tweede roman van Lianne Damen (1969). Eerder verscheen van haar hand Smeekbede (2020) en schreef ze verschillende korte verhalen. Damen studeerde geschiedenis en was lange tijd uitgever bij verschillende uitgeverijen, waaronder KIT Publishers (Tropeninstituut). Tegenwoordig is ze auteur, scenarioschrijver, ghostwriter en zelfstandig redacteur.

Op de omslag staat Chevalier d’Éon. De helft van d’Éon is man en de helft vrouw. Het geeft de worsteling weer die als rode draad door het boek loopt. We spreken over 1728: de geboortedatum van d’Éon. Het is een roerige tijd in Europa. Oorlogen tussen Frankrijk, Pruisen, het Verenigd Koninkrijk en Rusland. D’Éon zelf is klein van stuk, mager en heeft met vrouwelijke trekjes. Door de leergierigheid en intelligentie belandt d’Éon aan het Franse hof, dat Damen omschrijft in prachtige zinnen. D’Éon wordt gevraagd voor een speciale missie in Rusland. Hij moet de tsaar overtuigen om Frankrijk te helpen in de oorlog tegen het Verenigd Koninkrijk.

Maar deze indrukwekkende carrière in deze uitermate interessante tijdgeest is niet de hoofdmoot van het boek. Dat is d’Éon zelf. Al van jongs af aan voelt hij zich niet thuis in zijn kleine frêle lichaam. Hij wordt gepest op school en soms zelfs in elkaar geslagen. Bij feestjes aan het Russische hof verkleden mannen zich als vrouwen. Tijdens deze spaarzame momenten voelt D’Éon zich fijn en zichzelf. Hij komt tot de conclusie: ik ben een vrouw in een mannenlichaam.

In die tijd zijn zulke gevoelens echter niet makkelijk. Mannen en vrouwen zijn niet gelijk. Ook homoseksuelen worden onderdrukt, al is er een hele ondergrondse scène waar ook d’Éon in terechtkomt.

Dat d’Éon zich een vrouw voelt, en zich soms ook vrouwelijk gedraagt, begint in zijn professionele carrière steeds meer op te vallen. Op een gegeven moment is d’Éon in Londen als spion namens de Franse koning. Zijn geslacht wordt in twijfel getrokken. D’Éon wordt niet alleen bedreigd, maar ook wordt er op hem gewed. Het leidt zelfs tot een rechtszaak: een rechter moet bepalen of d’Éon man of vrouw is.

Damen houdt het verhaal persoonlijk. Alles is opgetekend uit de hand van d’Éon die een brief schrijft aan Mary, een vrouw die voor een groot deel in het boek een onbekende is. Damen baseert zich op het echte verhaal van d’Éon, maar vult de details en de levensloop in met haar rijke fantasie.

Het is een kwetsbaar, eerlijk en een buitengewoon indrukwekkend verhaal over ongelijkheid en identiteit in een bijzonder interessante periode in de geschiedenis aan de vooravond van de Franse Revolutie.

Bij het lezen waan je jezelf in die tijd, en dat is precies zoals een historische roman zou moeten zijn. En Garde is meeslepend, aangrijpend en ongelooflijk. Het laat bijzonder goed zien hoe de verworven rechten van nu lang niet altijd vanzelfsprekend waren en hoe hard daarvoor gevochten is. En Garde krijgt vijf sterren.

Met dank aan AmboAnthos uitgevers voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.