Verbijsterend goede roman

Elementaire deeltjes is te lezen als een scherpe kritiek op onze materialistische en individualistische maatschappij, waarin mensen gedreven worden door begeerte en onderlinge strijd en lijden aan eenzaamheid en depressie. Tegelijk biedt het uitzicht - door biotechnologische ingrepen - op een getransformeerde samenleving waarin mensen door geslachtloze foutloze reproductie, niet meer sterfelijk zijn en door hun directe verwantschap zich ook met elkaar verbonden voelen; het einde van de eenzaamheid en strijd.
Dit hoofdthema wordt in de roman uitgewerkt in de levens van twee halfbroers - Michel en Bruno - , die geboren zijn uit een egocentrische moeder, die alleen maar leefde voor haar eigen geneugten en hen verliet. Beiden zijn opgevoed door grootouders. De broers zijn beschadigd en eenzaam.Bruno is helemaal geobsedeerd door sex en wil liefst niet anders dan meisjes en vrouwen bekijken en ermee naar bed.Michel is een wetenschapper, die de grondslagen legt voor een biotechnologische revolutie van geslachtsloze reproductie.
Stukje bij beetje en door elkaar heen wordt het levensverhaal van de broers verteld.
Het verhaal van Bruno is een heftige aaneenschakeling van pornografische scenes met soms een glimpje van geluk dat hij beleeft met een vriendin.
Het verhaal van Michel is een hoofdbrekende aaneenschakeling van wetenschappelijk gedachten op weg naar een biotechnologische doorbraak, die Michel in alle eenzaamheid bedenkt en ook bij hem glimpt iets van geluk als hij een vriendin van vroeger weer tegenkomt.
Maar bij beide broers is dit glimpje van - ontroerend - geluk dat in essentie gaat om het voelen van verbondenheid met een ander, slechts een kleine flakkering want bij Houellebecq is dan de aftakeling al ingetreden en wijst alles naar de naderende dood; alles loopt uit op terminale ziekte, zelfmoord en het gekkenhuis.
Het boek eindigt met een prachtige en heldere epiloog, die het hele boek in een gouden glans zet. Daarin wordt vanuit een later tijdstip waarin de biotechnologische omwenteling al vorm heeft gekregen, teruggekeken op het leven van Michel en in het algemeen op het leven van mensen in ons tijdperk.
Ik ben zeer onder de indruk van dit boek, dat veel verschillende registers bespeelt; schokkende wreedheid, pornografie, briljante wetenschappelijke verhandelingen, mededogen, soms een zweempje licht en geluk.
Houellebecq heeft al deze verschillende lijnen ineen laten strengelen in een prachtig samenhangende roman.