Ode aan West-Fries cultuurlandschap

1956. Lucas, Krijn, Janna en Seth Endegeest staan er vanaf Krijns achttiende alleen voor. Samen runnen zij boerderij Jona in de Walvisch nadat hun ouders zijn overleden. Opa staat zijn kleinkinderen op afstand bij. Hun land bestaat uit allerlei eilandjes. Dag in dag uit worden de koeien per schuit overgeroeid. Het leven is zwaar in de West-Friese polder van Wogmeer. Als enige kent Krijn de financiële situatie van hun bedrijf: er komt minder binnen dan dat eruit gaat. Hij wil dan ook met beide handen de kans aangrijpen als de mogelijkheid wordt geboden het land in te polderen. Zijn twee jaar jongere broer Lucas denkt er anders over: hij wil alles bij het oude houden, mede uit respect voor hun vader. Ook opa juicht het plan van inpoldering allesbehalve toe. Uiteindelijk leidt de situatie tot een clash tussen de twee jongens, met onherstelbare gevolgen.

1957. Lucia Endegeest groeit op in de familieboerderij die inmiddels gerund wordt door haar moeder Janna. Zijdelings heeft ze van oom Krijn gehoord, die op jonge leeftijd naar Canada is verhuisd. Uit een enkele brief heeft zij z’n adres boven tafel gekregen, maar haar moeder wil niet over hem of het verleden praten. Oom Lucas is al op jonge leeftijd overleden en oom Seth bedient als geestelijke de religieuze behoeften in het dorp. Lucia’s partner, een man met een groot boerenbedrijf die vanwege allerlei milieuregels geen toekomst meer ziet in Nederland, wil zich in Canada oriënteren op de kansen daar. Terwijl zij door het onmetelijke land allerlei potentiële bedrijven bezoeken, boerderijen die zij mogelijk kunnen overnemen, besluit Lucia dat zij koste wat kost haar oom wil bezoeken. De man, die inmiddels ruim tachtig jaar oud is, licht ondanks zijn gesloten karakter een tip van de sluier op over wat er in het verleden is gebeurd.

1958. Uitsluitend ‘de overgeblevenen’ wonen aan het Waardermeer. De paar huizen zijn alleen per boot te bereiken. Gelukkig is Jona in de Walvisch op een terp gelegen. Daar woont een visser in de boerderij die al eeuwenlang in de familie is gebleven. Het landoppervlak van Nederland beslaat nog niet de helft van wat het rond 2000 moet zijn geweest. Akkers drijven op vlotten, voedsel is tamelijk schaars. De vissersdochter beseft hoe zij het getroffen hebben als zij de duizenden haringen en palingen ziet in de kweekbakken van vader.

‘Het verdronken land’ is een ode aan het cultuurlandschap van West-Friesland. Renske Jonkman zou een adept van Gerbrand Bakker kunnen zijn: het verhaal wordt in een soortgelijke sobere toon verteld als die we van diens ‘Boven is het stil’ zo goed kennen. Met ‘Het verdronken land’ heeft Jonkman een wonderschoon boek geschreven.