Alom aanwezige duisternis

Nadat zijn vrouw Ivria overlijdt, besluit Joël Raviv met vervroegd pensioen te gaan uit de Israëlische geheime dienst om voor hun zestienjarige dochter Netta te zorgen. Regelmatig wordt zij gekweld door epileptische aanvallen. Al snel trekken zijn moeder Liza en schoonmoeder Avigaïl bij hen in. De vier leven langs elkaar heen, al proberen de twee oma’s zo goed en zo kwaad mogelijk samen dingen te ondernemen. Op dat moment is Joël 47 jaar. De relatie met Ivria was gecompliceerd van aard. Joël was vaak van huis, bevond zich ergens in den vreemde, van Helsinki tot Aidelade, terwijl het thuisfront niet wist waar hij verbleef. Toch was er een onverklaarbare band tussen hem en zijn vrouw, als die van een tweeling, waarbij de ene helft feilloos aanvoelt wanneer de ander iets mankeert. Zo interpreteert Joël de relatie met Ivria naar de woorden uit het boek Genesis: ‘En de man kende zijn vrouw’, al staat het net iets anders in Genesis: ‘De man bekende zijn vrouw’.

“Zijn werk bestond uit het leggen van contacten, het regelen en voorbereiden van ontmoetingen, het temperen van vrees en het wegnemen van verdenkingen zonder zelf zijn waakzaamheid te verliezen …”

In den vreemde was Joël een meester in zijn werk, hij was een voorbeeldig spion. Contacten leggen thuis heeft hij echter nooit geleerd. De band met Netta is complex, mede doordat Joël in de huiselijke omgeving zijn talenten als spion niet kan onderdrukken. Hij blijft waakzaam, registreert nauwkeurig de ‘duisternis’ die hem omgeeft.

“Hij herinnerde zich hoe de vader van zijn vrouw, de oud-politieman Sjealtiël Loeblin, altijd met een vette knipoog tegen hem zei: ‘Uiteindelijk hebben we allemaal dezelfde geheimen’. ”

Langzaam maar zeker kan Joël zijn nieuwe leven vormgeven, kan hij zich neerleggen bij het credo Morgen is er weer een dag, al verwijt zijn moeder hem zijn passieve houding en maant zij hem eindelijk eens actie te ondernemen. Dan belt de Patron, de Leraar, ofwel de leidinggevende van de geheime dienst: of hij nog éénmaal een onvoltooide opdracht in Bangkok van drie jaar geleden alsnog wil afronden. Hem wordt te verstaan gegeven dat het eerder een bevel is dan een verzoek. Hij twijfelt, maar de sleur van het huishouden is hij beu; hij verlangt soms terug naar de onafhankelijkheid van zijn dubbelleven. Toch weigert hij ten slotte. Als een voormalig collega in zijn plaats gaat, wordt deze in Bangkok vermoord. Op dat moment breekt het schild open dat Raviv om zich heen heeft opgebouwd, het pantser dat daadwerkelijk menselijk contact in de weg stond.

Amos Oz (Jeruzalem 1939 – Tel Aviv 2018) publiceerde veertig werken waaronder veertien romans. De roman Een vrouw kennen dateert uit 1989. Samen met het werk van David Grossman wordt het werk van Oz gerekend tot de top van de Israëlische literatuur. De auteur was een fervent voorvechter van de tweestatenoplossing met de Palestijnen en bekritiseerde veelvuldig het nederzettingenbeleid van de kolonisten. Voor zijn werk ontving hij vele prijzen, al werd de Nobelprijs voor Literatuur hem uiteindelijk nooit toegekend.