Eus slaat de spijker op zijn kop

Wat heerlijk, een essay door een dwarsdenker, door een auteur die door literair Nederland nauwelijks serieus wordt genomen. En wat een lef van de CPNB om juist Özcan Akyol te vragen!

Mijn boekhandelaar zei me gisteren: "Dit moet je lezen, Eus. Akyol slaat de spijker op zijn kop!" Zij heeft gelijk. Literair Nederland is grotendeels verzameld in de hoofdstad, vooral de groep dertigers steekt elkaar graag veren in de reet, men bespreekt elkaars werk en hemelt dat op. Natuurlijk zijn er uitzonderingen op de regel, maar die zijn op de vingers van een hand te tellen.
Wat Eus schrijft over de toekenning van prijzen is natuurlijk wereldvreemd. Hoe bestaat het dat je het werk van jouw collega voordraagt voor een prijs. Dat riekt naar belangenverstrengeling.
In het verleden heb ik met regelmaat tegen dergelijke kringen aan geschurkt, heb zelfs ooit gesolliciteerd op de functie literair uitgever. Een vriendin die jarenlang in die wereld (in Amsterdam) bij de bekende uitgeverijen heeft gewerkt, waarschuwde me toen al: "Weet waar je aan begint, het is een incestueuze incrowd." En ook Paul Sebes gaf, onbewust?, uiting van de mores in die wereld. Tijdens een cursus die ik bij hem volgde, zei hij op een van de laatste avonden woorden in de strekking van: Je moet de X-factor hebben, ongeacht de kwaliteit van je werk, anders kom je er niet (wie bepaalt dat, de X-factor?). Ook stelde hij dat je als veertigplusser nauwelijks kans hebt te debuteren. Een bovengemiddeld knappe verschijning doet wonderen ("dan kun je aanschuiven in de talkshows") en een niet-westerse achtergrond is ook een aanbeveling. Let wel: ongeacht de kwaliteit van je werk... Overigens moeten beginnende auteurs blij zijn dat het agentschap Sebes en Bisseling bestaat, al was het maar voor het feit dat zij als geen ander de belangen van auteurs bij uitgeverijen kunnen behartigen en uitgeverijen niet om hen heen kunnen.

Het enige wat me stoort in 'Generaal zonder leger' is het noemen van enkele namen. Die voorbeelden lijken niet willekeurig gekozen, ik vermoed een zekere persoonlijke vete in enkele gevallen. Dat zag je terug in de reacties in de Volkskrant, waarbij met name Philip Huff reageerde als door een bij gestoken. In die zin was de reactie van Daan Heerma van Voss, die er toch ook flink van langs kreeg van Eus, in verschillende mediauitingen, meer ridderlijk. Maartje Wortel reageerde chique: zij beaamde dat Akyol gelijk had met betrekking tot zijn verwijt van die incrowdpolitiek, waarbij zij waardig de handschoen oppakte en schreef graag met Eus in gesprek te gaan.

Deze typering van literair Nederland sterkt me in mijn plannen een 'dwarse' eigen uitgeverij GiST te beginnen, tegen de stroom in, met werk van uitsluitend vijftigplussers! Kwaliteit staat voorop, uiterlijk doet niet ter zake, afkomst evenmin. 'Hoge' en 'lage' literatuur!