Romantiek in de traditie van Tolstoj, Musil en Couperus

Miklós Bánffy (1873 – 1950) werd geboren in een van de machtigste families van het toenmalige Transsylvanië, dat tegenwoordig bij Roemenië behoort. Zodoende kende hij het wel en wee van de adel uit die tijd als geen ander. Protagonist van 'Geteld, geteld' is Bálint Abády, een personage dat deels op Bánffy is geënt. Rond 1905 komt Abády op voor de Transsylvaanse boerenstand. Transsylvanië, dat in die jaren onderdeel vormt van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije, is het vijfde wiel aan de wagen. Abády begeeft zich in de politiek, zoals ook Bánffy zelf (hij was onder andere diplomaat en Hongaars minister van Buitenlandse Zaken). Hij probeert een zelfstandig Transsylvanië te bewerkstelligen. Daarnaast zet hij zich in voor de artistieke ambities van zijn adellijke neef László Gyeröffy, die in de familie op weerstand stuiten.

'Geteld, geteld' is geschreven in de beste romantische traditie. De edellieden vermaken zich met de jacht of redden hun eer door te duelleren. Zij reppen zich van bal naar bal, waar copieuze maaltijden worden gevolgd door een diner dansant tot het moment dat de zon weer opkomt. Die gelegenheden zijn tevens de ontmoetingsplek voor huwbare jongelui. Zowel Abády als László verliezen zich in een vrouw, Adrienne (Bálint) en Klara (László). Adrienne is echter getrouwd en ook al is haar man een ware bruut, scheiden is volstrekt uit den boze in dit milieu. De liefde tussen Klara en Gyeröffy lijkt wel omgezet te kunnen worden in een huwelijk, maar als László een belofte aan Klara verbreekt, kiest het meisje voor een ander.
Terwijl Abády zijn best doet het populistisch extremisme dat in die tijd de kop opsteekt te bezweren, belandt László in de goot: hij zuipt zich iedere avond klem en vergokt zijn hele (en andermans) vermogen.

De schrijver Bánffy wordt vergeleken met Tolstoj en Proust. Ook Couperus en Musil kun je hieraan toevoegen. Het wemelt van de personages, die tijdens de vele gala’s aanschuiven. De kleding en uitrusting van allen wordt minutieus beschreven. Dat Bánffy van vele markten thuis is, blijkt ook uit de beschrijving van paarden, de jacht en de natuur. In het begin is het even wennen, al die uitvoerige uitweidingen. Tegenwoordig kenmerkt proza zich veeleer door korte zinnen en hoofdstukken van liefst niet meer dan tien pagina’s. Maar als het boek je eenmaal te pakken heeft, zwier je mee op de zigeunermuziek, bekijk je met afschuw de personen aan de tafels in het casino en strijd je samen met Abády tegen die vervloekte Serviërs en Hongaren. Een heerlijk boek!