Minimale spanning, maar zeer lezenswaardig

De Zuid-Hollandse stad Delft vormt een rode draad in het leven van Jeroen Windmeijer. Hij is er geboren, heeft er op school gezeten en kwam er – hij woonde inmiddels niet meer in deze plaats – nadien nog regelmatig. Het is daarom niet zo heel erg vreemd dat deze stad als decor dient voor De schaduw van Vermeer, het in 2023 verschenen eerste deel van een trilogie die zich in Delft afspeelt.

Geschiedenisdocent Fabian de Ligt werkt aan een proefschrift over de jezuïeten in Delft en om meer informatie te krijgen brengt hij een bezoek aan pater Ignatius. Aan het eind van hun gesprek, waarbij Fabian een manuscript getoond wordt, krijgt de geestelijke een hartaanval en komt te overlijden. De docent neemt het document mee, maar weet dan niet dat hij hierdoor betrokken raakt bij een zaak rond de ontvreemding van enkele schilderijen die met de schilder Johannes Vermeer te maken hebben.

De plot, en dus de gebeurtenissen, worden afwisselend verteld vanuit de perspectieven van Fabian de Ligt en David, een Delftse kunsthandelaar. Hoewel van beiden het een en ander bekend wordt gemaakt, besteedt de auteur zo goed als geen aandacht aan hun achtergrond. Alleen van laatstgenoemde komt de lezer te weten dat hij een ver familielid is van een beroemde kunstschilder en meestervervalser. Verder zijn en blijven beide mannen, maar ook de andere personages, tamelijk oppervlakkig. Eigenlijk is dat voor dit verhaal niet zo bezwaarlijk, want een uitgebreide uiteenzetting van hun doopceel had alleen maar voor vertraging gezorgd. Daar is nu in geen geval sprake van, want het tempo is behoorlijk en daarom vlieg je als het ware door alles heen.

Vanzelfsprekend draait een en ander om de beroemde schilder Vermeer, maar enkele andere kunstenaars van weleer spelen eveneens een kleine rol. Hetgeen over de Delvenaar, maar ook diens geboorteplaats Delft, naar voren wordt gebracht, is interessant en leerzaam en het is klip en klaar dat Windmeijer zowel zijn kennis als research ten volle heeft benut. Hierdoor word je, voor zover je niets of weinig over hem weet, nieuwsgierig naar de kunstschilder. Daarnaast heeft het verhaal een dusdanig verloop dat je voortdurend wilt weten hoe het verdergaat. De cliffhangers waarmee veel hoofdtukken eindigen zijn daar mede debet aan. Toch komt het sporadisch voor dat de lezer écht op het verkeerde been wordt gezet, ondanks dat er wel degelijk diverse plotwendingen zijn.

De schrijfstijl van de auteur is buitengewoon vlot, toegankelijk, beeldend en zeer verzorgd. Een zonder meer aardig aspect is de opzet van Fabians verhaallijn. Hij krijgt namelijk stapsgewijs informatie toegespeeld waardoor hij zijn woonplaats moet doorkruisen om allerlei puzzelstukjes op hun plaats én een compleet beeld te krijgen. Niet helemaal uniek, maar als het kon zou de lezer het liefst met hem mee hebben gepuzzeld. Ondanks de vele perikelen en ongewenste voorvallen wil het met de spanning niet zo vlotten. Goed, er zijn regelmatig verschillende geheimzinnigheden, maar niet zodanig dat je van opwinding van je stoel valt. Eigenlijk is het, vooral omdat er met veel feiten gestrooid wordt, redelijk tam, de ontknoping enigszins uitgezonderd.

Over het geheel genomen is De schaduw van Vermeer een alleszins goede en boeiende leeservaring, maar het boek heeft voor een groot deel meer weg van een roman dan van een thriller. Dit komt voornamelijk door de uitvoerige, maar absoluut fascinerende theorieën over met name Vermeer, en het goeddeels ontbreken van échte spanning. Toch is het lezen van dit boek hoe dan ook de moeite meer dan waard.