Veel meer dan een zoektocht

Op de achterflap wordt Yu Hua een van de meest geliefde romanschrijvers van China genoemd. Dat schept verwachtingen. De onvindbare stad vertelt een ogenschijnlijk eenvoudig verhaal: een vader reist met zijn dochter door het land, op zoek naar haar moeder. Maar al snel blijkt dat de roman over veel meer gaat dan een zoektocht.

Yu Hua (1960) heeft meerdere literaire prijzen gewonnen. Hij is geboren in Hangzhou in de provincie Zhejiang. Zijn beide ouders waren arts en Yu Hua groeide op op het terrein van een ziekenhuis, tegenover het mortuarium. Hij groeide op in de tijd van de Culturele Revolutie waardoor de meeste boeken waren verboden. Toch besloot hij te gaan schrijven, nadat hij vijf jaar lang had geprobeerd om een carrière als op te bouwen als tandarts.

Yu staat bekend om zijn expliciete beschrijving van geweld. In eerste instantie zou je, op basis van de achterflap, niet denken dat dit ook in De onvindbare stad het geval is, maar niets is minder waar. Het verhaal gaat over een boer en later timmerman Lin Xiangfu. Hij zoekt naar zijn vrouw terwijl hij afreist naar het zuiden van het land. 

Het verhaal speelt zich af in het China aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Het land is formeel nog een keizerrijk, maar de Qing-dynastie wankelt. Het centrale gezag verliest grip op de provincies, opstanden laaien op en lokale machthebbers vullen het machtsvacuüm. Bandietenbendes trekken plunderend rond, dorpen organiseren eigen milities om zichzelf te beschermen. De revolutie van 1911, die een einde maakt aan het keizerrijk, hangt al in de lucht.

Aan het begin van het boek wordt alles uitgebreid en helder beschreven en er zit weinig spanning in. Maar dat maakt helemaal niet uit. Omdat het gaat om een uit het Chinees vertaald boek, blijf je nieuwsgierig. Wat is er anders dan Nederlandse of Europese literatuur? De notitie van de vertaler voorafgaand aan het verhaal helpt daar ook bij. Annelous Stiggelhout legt helder uit welke keuzes zij heeft gemaakt bij de vertaling. 

Het verhaal gaat over het leven in China in de onrustige tijd bij het keizerrijk dat wankelt. Over hoe de verschillende gemeenschappen, veelal in steden of dorpen, zich weren tegen de bandieten of het overheidsleger. Het gaat over natuurrampen zoals meters sneeuw die de huizen bedekken of de stormen die alles omver blazen. Yu Hua laat fabelachtig zien hoe het leven eruitziet van de gemiddelde Chinees in die tijd. En ondanks dat hij geweld, oorlog maar ook andere heftige gebeurtenissen uitvoerig beschrijft, voelt het niet zwaar aan. Het leven in die tijd is niet makkelijk. Je ontwikkelt compassie voor de karakters, maar er blijft toch een kleine afstand tussen jou als lezer en de (hoofd)personen. Het is daardoor iets klinischer, minder emotioneel beladen.
Toch is het buitengewoon interessant om te lezen over de Chinese cultuur: de bereidheid tot opoffering, maar ook de familietraditie die destijds gold. Het gemeenschapsgevoel in de steden. Eén voor allen, allen voor één. 

Of Lin Xiangfu de moeder van zijn kind vindt? En waarom zij überhaupt weg is gelopen, loopt als een rode draad door de grote ontwikkelingen zoals oorlog en rampen. Het is een mooi maar dramatisch liefdesverhaal. Ook hier geen oordeel van de schrijver. Het blijft netjes en nederig. Bijzonder om te lezen. 

Het verhaal sleept je dus niet mee in emotionele uitspattingen, maar voor wie dat accepteert is het een historische roman die meer dan de moeite waard is. De onvindbare stad krijgt vier van de vijf sterren.

Met dank aan De Geus voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.