IJzersterk boekenweekgeschenk

Dit jaar werd het boekenweekgeschenk geschreven door Hanna Bervoets, een schrijfster die altijd weet te boeien door de zeer eigentijdse thema’s en originele invalshoeken. Dit boek vormt daarop geen uitzondering.

Kayleigh is een jonge vrouw die uit geldnood gewerkt heeft als content moderator bij een groot social media platform. Dag in dag uit moesten zij en haar collega’s eindeloos nare filmpjes beoordelen aan de hand van de richtlijnen van het bedrijf: mag dit online blijven of niet? Haar ex-collega’s willen het bedrijf voor de rechter slepen vanwege de slechte arbeidsomstandigheden en de psychische klachten die zij aan hun werk hebben overgehouden. Kayleigh schrijft een brief aan hun advocaat, waarin ze haar verhaal doet, maar ook uitlegt waarom zij niet deel zal nemen aan deze rechtszaak.

Deze invalshoek - de hoofdpersoon die zich tot een advocaat richt met haar verhaal - maakt dat je als lezer direct betrokken raakt bij het verhaal. Kayleigh legt het aan jou uit, richt zich tot jou met haar ervaringen en twijfels, stelt vragen aan jou. In combinatie met Bervoets’ soepele schrijfstijl maakt dit een zeer toegankelijk boek.

We volgen Kayleigh terwijl ze zich het werk eigen maakt en vriendschap sluit met enkele collega’s. Gaandeweg wordt duidelijk wat de impact van het werk is op deze jonge mensen. Wie zoveel gruwelijks ziet, blijft niet onaangedaan. De groep collega’s is op elkaar aangewezen, zij delen dezelfde ervaringen en proberen samen een manier te vinden om daarmee om te gaan. Kayleigh knoopt een relatie aan met Sigrid, met wie ze een veilig nest probeert te bouwen, ze verdoven zichzelf door te drinken, proberen zich te wapenen met ‘harde’ humor, af te leiden met seks. Van al die middelen is echter steeds meer nodig: wat eerst lekker, opwindend, of afleidend was, wordt na een tijd saai en voorspelbaar en haalt het niet bij de heftigheid van wat ze dagelijks te zien krijgen. Kayleigh raakt afgestompt en wil steeds meer, Sigrid zoekt zuiverheid en gezondheid in een dieet. Uiteindelijk lukt het Sigrid en Kayleigh niet om hun relatie gezond te houden. Het verval wordt steeds duidelijker naarmate het boek vordert. Ook Kayleighs taalgebruik wordt grover en waar de filmpjes eerst nog onbesproken blijven, laat ze verderop meer los over de gruwelijke content die ze te zien krijgen. Zo laat Bervoets, zonder sensatiezucht en zonder echt oordeel, zien wat de impact is van wat zij zagen.

Wie of wat bepaalt je wereldbeeld? Bervoets laat zien dat dat je omgeving is, datgene waarmee je dag in dag uit leeft. Een scene die dit duidelijk illustreert is het moment waarop de collega’s in een bouwvakker op een dak een zelfmoordenaar zien - in hun wereldbeeld is geweld normaler geworden dan iets repareren. Collega’s vallen voor de complottheorieën die ze op de filmpjes zien, mensen raken afgestompt of in de war en ook Kayleigh kan zichzelf uiteindelijk alleen nog beoordelen aan de hand van de richtlijnen van het bedrijf die bepalen wat ‘kan’ en wat ‘niet kan’.

“Wat zag je dan?” is de vraag waar het boek mee opent en waarvan Kayleigh stelt dat het geen normale vraag is voor wie weet dat het antwoord gruwelijk zal zijn. En als lezer voel je ook die tweestrijd: de fascinatie voor het gruwelijks, wel willen weten, niet willen weten. Maar ook wie het niet wil weten, weet nu: het bestaat wel en mensen leven ermee. “En wat doet dat met je?” is het tweede deel van die vraag. Voor wie dat wil weten, geeft dit boek een onopgesmukt en mooi beschreven inkijkje, met alle vragen, dilemma’s en ambiguïteit die bij dit thema horen.