Healing fiction vol zorgvuldig gebrouwen tijdreizen

In een smalle straat in Tokio zit het bijzondere koffiehuis Funiculì Funiculà verstopt. Door de ondergrondse ligging wordt het interieur er onafgebroken in sepia gekleurd. Geen enkele klok die er hangt geeft de juiste tijd aan. Behalve het inschenken van met zorg gebrouwen koffie heeft het café bekendheid verworven door een rol te spelen in een mysterieuze stadslegende. Volgens deze folklore zouden cafégasten tijdens het drinken van hun koffie terug kunnen reizen in de tijd. Hier hangen wel wat regels aan vast. De belangrijkste is dat de reis niet langer mag duren dan het warm opdrinken van een kopje koffie. Voordat de koffie koud wordt van Toshikazu Kawaguchi volgt vier cafégasten die allemaal een andere motivatie hebben om nog één keer terug te keren naar een belangrijk moment in hun persoonlijke geschiedenis.

Voordat de koffie koud wordt is oorspronkelijk een theaterstuk dat in thuisland Japan veel lof kreeg. Regisseur en (toneel)schrijver Kawaguchi verwerkte het verhaal tot een roman die een regelrechte bestseller werd in binnen- en buitenland. De tijdreis-serie bestaat inmiddels uit vijf delen en Voordat de koffie koud wordt is het eerste deel. Het boek heeft, net als een theaterdecor, tijd nodig om te worden opgebouwd. Van het uitgebreid benoemen van de regels, het beschrijven van de omgeving tot het introduceren van personages – met zijn observerende schrijfstijl schroomt Kawaguchi niet met details; soms ten koste van het leestempo. Er is veel aandacht voor de Japanse etiquette en kleding. De vrouw in de jurk belichaamt de straf die de cafégasten boven het hoofd hangt als ze niet uit het verleden terugkeren voordat hun koffie koud wordt: ze is een geest geworden die zwijgzaam aan een stuk door koffiedrinkt en maar één keer per dag opstaat om naar de wc te gaan. Maar of dit menig koffieliefhebber zal afschrikken? Spanning of de personages op tijd terugkeren naar het heden creëert het in elk geval wel.

Naast deze spanning bevatten de vier verhalen van de cafébezoekers emotionele plotlijnen. Iedere worsteling is een persoonlijke, en draait om zaken als ziekte, dood, verlies en een gebroken hart. Aan de hand van het terugkeren naar een herinnering leren de tijdreizigers met hun huidige situatie om te gaan. De (levens)lessen die aan bod komen maken Voordat de koffie koud wordt tot een ‘healing fiction’, maar wel één met een magische twist. Kawaguchi verandert de bovennatuurlijke tijdreis in een surrealistische ervaring wanneer de koffiedrinkers na een meditatief bereidingsritueel langzaam oplossen in de rook van hun koffie:

‘Ze begint de koffie met langzame bewegingen in het kopje te gieten. (…) Zodra de stoom uit het met koffie gevulde kopje opstijgt, begint samen met het kringelen van de stoom ook de omgeving (…) kringelend te vervormen.’

Hoewel de (niet allemaal even intrigerende) verhalen op zichzelf staan, raken ze gaandeweg verbonden als de persoonlijke verhalen van de medewerkers van Funiculì Funiculà worden uitgediept. Het kenmerkende ‘Klingeling!’ van de bel bij de cafédeur doorbreekt bij vlagen de emotionele verhaallijn en brengt wat levendigheid. Voordat de koffie koud wordt zit vol kleine wijsheden en benadrukt het belang van veerkracht en dat de grootste veranderingen niet in gebeurtenissen, maar in je hart plaatsvinden.

Deze recensie verscheen eerder op www.elineschrijfthier.nl