Boeiende en prettige leeservaring

De zaak Torfs, de eerste misdaadroman waarin de door Jo Claes, een van de meest gelezen thrillerauteurs van Vlaanderen, gecreëerde hoofdinspecteur Thomas Berg zijn opwachting maakte, werd in 2008 uitgebracht en sindsdien zijn er nog negentien delen van deze serie verschenen. Het nieuwste, en dus twintigste deel is Het onvermogen, dat in maart 2026 werd gepubliceerd.

Hierin krijgen Berg en zijn collega’s te maken met dood van een jogger, die in een bosgebied net iets ten zuiden van Leuven wordt aangetroffen. Al snel blijkt dat de man is vermoord. Bijzonder is dat in zijn broekzak een damesslipje met roze cupidofiguurtjes wordt gevonden. Berg en zijn team vragen zich daarom af of dit kledingstuk met de moord te maken heeft, maar ook van wie de lingerie kan zijn. Omdat er zo goed als geen aanwijzingen zijn, lijkt het erop dat het oplossen van deze zaak erg lastig kan worden.

Voordat hoofdinspecteur Berg en zijn team in beeld komen, begint Claes met de introductie van fotograaf Michael De Angelis – later blijkt dat hij de omgebrachte jogger is – zijn dagelijkse bezigheden en de mensen in zijn omgeving. Eigenlijk is het op dat moment nog heel gewoon en blijkt uit zo goed als niets (een ogenschijnlijke diefstal uitgezonderd) dat zich een voorval gaat voordoen die het leven van diverse personen overhoop gooit. De teneur van de misdaadroman verandert aanzienlijk als in het tweede deel – in totaal zijn er vier – de Dienst Geweld naar een plaats delict wordt geroepen, vervolgens het onderzoek naar de moord op de hardloper opstart en tracht te achterhalen wie hem om het leven heeft gebracht. Vanaf dan draait het praktisch uitsluitend om de politie-activiteiten en het oplossen van het misdrijf.

Aanvankelijk gebeurt er daarin nog niet zoveel, ondanks de inspanning van Berg en zijn collega’s. Gaandeweg de plot komen toch steeds meer puzzelstukjes op hun plaats te liggen, maar niet voordat de auteur de lezer regelmatig weet te misleiden. De ene verdachte is nog maar net afgeschreven of de volgende dient zich alweer aan. Hierbij moet niet uit het oog verloren worden dat bijna niemand de waarheid spreekt en veel verklaringen dus als onbetrouwbaar kunnen worden beschouwd. Dit zorgt er enerzijds voor dat je zelf ook meespeurt – het boek is niets meer of minder dan een whodunit – en aan de andere kant dat je nergens zeker van bent. Dit zorgt in zekere zin voor een bepaalde spanning, terwijl het verhaal op zich geen enkele actie kent. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het er behoorlijk gemoedelijk aan toegaat.

Ondanks het rustige karakter van de gebeurtenissen gaat het verhaal na verloop van tijd almaar meer intrigeren. Dit komt onder andere door de verschillende wendingen die het onderzoek, en dus ook de plot, aanneemt, maar eveneens dankzij allerlei intriges. Een van de interessantste aspecten van de misdaadroman is de aanpak van protagonist Thomas Berg. Op een gegeven moment wordt zijn denkwijze mede bepaald door de Newtonpendel (waarbij het erom draait dat het een het gevolg is van het ander), hetgeen een originele insteek vormt. Even boeiend zijn de regelmatige samenkomsten van het team; de lezer krijgt als het ware een kijkje achter de schermen en wordt daardoor deelgenoot van onder andere de gedachtegang van de teamleden.

In een vlotte, toegankelijke en beeldende schrijfstijl werkt Claes naar een einde toe dat je niet ziet aankomen, maar dat evenmin ongelooflijk verrassend is. Eigenlijk leidt hij zowel de lezer als de politie heel geleidelijk aan naar de oplossing van de moord en dat doet hij op een ingenieuze manier, omdat je ondertussen geconfronteerd wordt met allerlei leugens, bedrog, aannames en veronderstellingen. Hieruit valt ook nog eens op te maken dat de personages net echte mensen zijn. Alles bij elkaar genomen kun je niet anders dan concluderen dat Het onvermogen van begin tot eind een boeiende en prettige leeservaring is.